Հուլիսի 25-ին Վայոց ձորի Եղեգիս համայնքի Հորս բնակավայրում առաջին անգամ անցկացվեց մեղրի փառատոն։
Փառատոնը կազմակերպվել էր «Մեղմելով կլիմայի փոփոխությամբ պայմանավորված մարդ-վայրի կենդանի ահագնացող կոնֆլիկտը Հայաստանում» ծրագրի շրջանակում:
Փառատոնն իրականացվել է Միացյալ Թագավորության Կառավարության՝ Darwin Initiative-ի, ՀՀ ԷՆ Զբոսաշրջության Կոմիտեի աջակցությամբ, ինչպես նաև Bears in Mind հիմնադրամի ֆինանսավորմամբ։
Հուլիսի 23-ին Կոմիտասի անվան կամերային երաժշտության տանը տեղի ունեցավ «Էկուր աղջի մեր տունը» խորագրով Հնագույն երաժշտության «Տաղարան» համույթի համերգը:
Գեղարվեստական ղեկավար և դիրիժոր՝ ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ Սեդրակ Երկանյան:
Մենակատարներ՝
– Լուսինե Մարկոսյան․ մեցցո սոպրանո, միջազգային մրցույթների դափնեկիր
– Գայանե Ղամբարյան. սոպրանո, միջազգային մրցույթների դափնեկիր
– Գալինա Ցոլակյան․ սոպրանո, միջազգային մրցույթների դափնեկիր
– Արամո Մամիկոնյան․ տենոր
– Հովսեփ Նշանյան․ բարիտոն, հանրապետական մրցույթների դափնեկիր
– Պերճ Քարազյան․ հրավիրյալ երգիչ, տենոր, ՀՀ վաստակավոր արտիստ/ԱՄՆ
– Հասմիկ Հարությունյան․ բլուլահար, հանրապետական մրցույթների դափնեկիր
– Արտակ Ասատրյան․ դուդուկահար, միջազգային մրցույթների դափնեկիրա
– Մարիաննա Գևորգյան․ քանոնահար, միջազգային մրցույթների դափնեկիր։
Ասում են` երբ մարդիկ միասին են պարում, ժամանակը դանդաղում է: Իսկ երբ պարում են ավանդական զուռնա-դհոլի ձայնի ներքո, ամեն ինչ կարծես կանգ է առնում` տեղ տալով մեր արմատներին, հիշողություններին ու սրտակից հանդիպումներին։
Հնում «խաղ» էին անվանում ոչ միայն ժամանցը, այլև երգը, պարն ու տոնախմբությունը: Թերևս հենց այդ պատճառով էլ այս տարի Վարը Վարենկի խորագիրն էր` «Արի խաղանք չուր իրգուն»։
Արդեն հինգ տարի է, ինչ Վարը Վարենկը դառնում է այն վայրը, որտեղ մեկտեղվում են հայկական մշակույթի հանդեպ սերը, կենդանի շփումն ու անմոռանալի ակնթարթները:
Հուլիսի 18-ին Մեղրաձորը կրկին դարձավ այն անկյունը, որտեղ հին ու նոր ընկերները հանդիպեցին` արմատներին մոտ լինելու, միմյանց վերագտնելու համար։ Ծրագրում էր՝ ավանդական երգ ու պար, ազգային խաղեր, ինքնատիպ վարպետաց դասեր, հագեցած համերգային ծրագիր։
Հուլիսի 18-ին «Ֆեստիվառը» Թալինում էր։ Վաղ առավոտից սկսած՝ քաղաքը լցվել էր ամառային բարձր տրամադրությամբ։ Փողոցները մարդաշատ էին, այցելուները շրջում էին 40-ից ավելի տաղավարներով և մասնակցում տեղի արտադրանքի տոնավաճառին։ Ամառային տոնին էին միացել նաև տեղի արտիստներն ու պարային համույթները։ Ամենուր տիրում էր տոնական մթնոլորտ։
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության աջակցությամբ և Հանրային հեռուստաընկերության հետ համագործակցությամբ իրականացվող «Ֆեստիվառը» մեկ հարթակում ներկայացնում է մշակույթը, զբոսաշրջային ներուժն ու տեղական արտադրանքը։ Փառատոնի շրջանակում ՀՀ ԿԳՄՍՆ նախարարի տեղակալ Տիգրան Վիրաբյանը, Հանրային հեռուստաընկերության գործադիր տնօրեն Հովհաննես Մովսիսյանը, Թալին խոշորացված համայնքի ղեկավար Տավրոս Սափեյանը ծանոթացան Թալին քաղաքում տեղական արտադրանքի տոնավաճառին:
Ժողովրդական արվեստների թանգարանում՝ «ՖՈԼԿԱՆԻՎ» կրթական նախագծի շրջանակում, անցկացվեց Վարդավառի տոնին նվիրված կրթական ծրագիր։
Ծրագրի շրջանակում մասնակիցները պատրաստեցին խաչբուռ և սովորեցին Վարդավառին նվիրված ժողովրդական երգ։
Վարդավառը կամ Քրիստոսի Պայծառակերպության տոնը նշվում է Սուրբ Հարության տոնից 98 օր անց։ Այն հնագույն արմատներ ունի։ Տոնը համընկնում էր դաշտերում հասունացած հացահատիկների հավաքին։ Վարդավառին գրեթե ամենուր հասկեր էին տանում եկեղեցի՝ խնդրելով, որ դաշտերը կարկուտից և մորեխից անվնաս մնան։ Հենց այստեղ էլ առաջ էին գալիս խաչբուռերը, որոնք ցորենի հասկից հատուկ վարպետությամբ հյուսված փնջեր էին։ Դրանք, ընդհանուր առմամբ, հիշեցնում էին կնոջ արտաքինը։ Խաչբուռերը սովորաբար հնձվորներն էին պատրաստում՝ արտերում հունձը սկսելուց առաջ կամ ավարտին, և նվիրում էին արտատիրոջը։ Որպես օրվա գլխավոր զարդ՝ այն դնում էին ցորենի կամ ալյուրի ամբարի վրա ու պահում մինչև հաջորդ Վարդավառ։ Խաչբուռերի տեսակները կախված էին հյուսող մարդկանց վարպետությունից, ճաշակից։ Դրանք երբեմն իսկական արվեստի գլուխգործոցներ էին դառնում։
Հուլիսի 10-ին տեղի ունեցավ «Մեր երգերը և մենք» նախաձեռնության՝ ավանդական երգերի հերթական բաց դասը։ Այն նվիրված էր Վարդավառի տոնին։ Միջոցառումը վարեց ավանդական մշակույթի մեծ նվիրյալ Հարություն Փանոսյանը։
Հարություն Փանոսյանը երկար տարիներ ղեկավարել է «Ակունք» և «Վան» ավանդական երգի-պարի խմբերը, կատարել բանահավաքչական աշխատանք ողջ Հայաստանում, և ոչ միայն։
Հայաստանի ազգային գրադարանի և Երևանի պատմության թանգարանի նախաձեռնությամբ հուլիսի 10-ին Հայաստանի ազգային գրադարանի Պատմության ցուցասրահում տեղի ունեցավ հայ փայտարվեստի նշանավոր վարպետ Հովհաննես Նաղաշյանի ծննդյան 150-ամյակին նվիրված բացառիկ ցուցադրության բացումը։
Այս հոբելյանական ցուցադրությունը եզակի հնարավորություն էր բացահայտելու մեծ վարպետի ստեղծագործական ժառանգության մինչ այժմ անհայտ էջերը։ Առաջին անգամ հանրությանը ներկայացվեցին Հովհաննես Նաղաշյանի երբևէ չցուցադրված էսքիզները, անձնական աշխատանքային գործիքները, ինչպես նաև նրա ստեղծագործական գործունեությունը ներկայացնող բացառիկ նմուշներ, որոնք բացահայտում են վարպետի աշխատանքի ընթացքն ու ստեղծագործական մտածողությունը։
Իր գործունեության ընթացքում Հովհաննես Նաղաշյանը կատարել է բազմաթիվ պատվերներ պետական և հասարակական հաստատությունների, ինչպես նաև անհատ պատվիրատուների համար՝ ստեղծելով իրենց պահանջներին համապատասխան գեղարվեստական բարձր արժեք ունեցող կահույք և փայտարվեստի գործեր։ Նրա ձեռքով ստեղծվել են գրասեղաններ, գրապահարաններ, ցուցասեղաններ, ամբիոններ, նստարաններ, ցուցափեղկեր, հարթաքանդակներ և բազմաթիվ այլ աշխատանքներ, որոնք այսօր էլ առանձնանում են իրենց բարձր գեղարվեստական ճաշակով և վարպետությամբ։
Նրա կարևոր պատվիրատուներից մեկն է եղել նաև Հանրային գրադարանը (Հայաստանի ազգային գրադարանը)։ Մինչ օրս գրադարանի ցուցասրահներն ու հատկապես Պատմության ցուցասրահը զարդարված են Հովհաննես Նաղաշյանի ստեղծած բացառիկ աշխատանքներով։
Հուլիսի 4-ին Ենոքավանում տեղի ունեցավ 10-րդ հոբելյանական ՀայԲույս 2026 հայկական խոտաբույսերի և ծաղիկների փառատոնը։
Փառատոնի կարգախոսն էր. «Գնահատում ենք այն, ինչ սիրում ենք: Սիրում ենք այն, ինչ գիտենք»։
Փառատոնը հագեցած էր սիրված վարպետաց դասերով և ժամանցային ծրագրով, ինչպես նաև վաղեմի ընկերների և նոր հյուրերի մասնակցությամբ թեմատիկ բաժիններով ու հետաքրքիր քննարկումներով։
«Ժողովրդական արվեստի հանգույց» հիմնադրամը մեկնարկում է Մարաշի հյուսված կարի ասեղնագործության դասընթացը:
Մարաշի ասեղնագործության այս տեսակը բնորոշ է եղել Կիլիկիայի Մարաշ քաղաքին և դրա շրջակա տարածքին:
Դասընթացը բաղկացած է 8 պարապմունքից․ յուրաքանչյուրի տևողությունը՝ 1,5 ժամ:
Անհրաժեշտ բոլոր նյութերն ու գործիքները տրամադրվում են:
Դասընթացի ավարտին մասնակիցներին կտրամադրվեն հավաստագրեր:
Մեկնարկը՝ հունիսի 25-ից:
Դասերն անցկացվելու են յուրաքանչյուր հինգշաբթի՝ ժամը 13:30-ին։
Դասընթացի արժեքը՝ 20․000 դրամ։
Հասցե՝ Այգեձոր 53/2, «Մետաքսի ճանապարհ» հյուրանոց:
Ցանկացողները կարող են գրանցվել՝ զանգահարելով հետևյալ հեռախոսահամարներին․ 091 265214, 077 265214 կամ 010 265214:
Հունիսի 24–ին «Ջավախք» հայրենակցական-բարեգործական ՀԿ նախագահ Շիրակ Թորոսյանը և «Տոները Քվեմո Քարթլիում․ Ծալկա, Բոլնիս» ծրագրի ղեկավար Նարինե Սիրականյանը սեմինար-քննարկում անցկացրեցին ծրագրում ներգրավված կամավորների հետ։
Հանդիպման ընթացքում ՀԿ-ի նախագահ Շ. Թորոսյանը ներկայացրեց ծրագրի գաղափարական հիմքերը, նպատակներն ու ակնկալվող արդյունքները՝ ընդգծելով Քվեմո Քարթլիի հայաբնակ համայնքներում պահպանվող տոնական ավանդույթների և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրման ու արժևորման կարևորությունը։ Նա ներկայացրեց նաև կազմակերպության տարիների փորձը՝ սույն ծրագիրը Վրաստանի հիմնականում հայերով բնակեցված շրջաններում (Նինոծմինդա, Ախալքալաք, Ախալցխա) իրականացնելու և ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության կողմից վերոնշյալ ծրագրերին աջակցելու վերաբերյալ։ Ծրագրի ղեկավար Նարինե Սիրականյանը կամավորներին մանրամասն ծանոթացրեց ծրագրի իրականացման փուլերին, հետազոտական աշխատանքների կազմակերպման առանձնահատկություններին և դաշտային աշխատանքի մեթոդաբանությանը։ Առանձնակի ուշադրություն դարձվեց բանահավաքության ընթացքում հարցազրույցների անցկացման սկզբունքներին, տեղեկատվության հավաքագրման ու փաստագրման մեխանիզմներին, ինչպես նաև տեղական բնակչության հետ արդյունավետ հաղորդակցման հմտություններին։
Հանդիպման ընթացքում մասնակիցներին ներկայացվեց նաև թեմային առնչվող տեսանյութ, որի դիտումից հետո ծավալվեց բովանդակալից քննարկում՝ այն համադրելով նախորդ տարիների փորձի հետ։ Քննարկվեցին ծրագրի շրջանակում նախատեսվող աշխատանքների բովանդակությունը, կամավորների ներգրավվածության ուղղությունները և առաջիկա աշխատանքների ժամանակացույցը։ Աշխատանքային հանդիպման ավարտին կատարվեց պարտականությունների բաշխում, հստակեցվեցին յուրաքանչյուր կամավորի դերակատարությունն ու պատասխանատվության շրջանակները։ Ծրագրի կազմակերպչական հարցերով պատասխանատու Մարինե Այվազյանը ներկայացրեց յուրաքանչյուր փուլի համար սահմանված աշխատանքների վերջնաժամկետները։
Ծրագիրը միտված է Քվեմո Քարթլիի՝ մասնավորապես Ծալկայի և Բոլնիսիի հայ համայնքներում պահպանված տոնական մշակույթի ուսումնասիրությանը, հավաքագրմանը և հանրայնացմանը՝ նպաստելով տարածաշրջանի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանմանն ու սերունդներին փոխանցմանը։
Հանդիպումն անցավ ջերմ, ակտիվ և համագործակցային մթնոլորտում՝ դառնալով ծրագրի հերթական արդյունավետ և խոստումնալից փուլը։ Ծրագրին մասնակցում էին նաև տեղացի խորհրդատուներ, իսկ կամավորների մի մասը միացել էին առցանց ձևաչափով։
Հիշեցնենք, որ ծրագիրն իրականացվում է «Ջավախք» հայրենակցական-բարեգործական հասարակական կազմակերպության նախաձեռնությամբ ու ֆինանսական օժանդակությամբ և ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության դրամաշնորհային աջակցությամբ։