Նոյեմբերի 25-ին՝ ժամը 12։00-ին, Իջևանի Շախմատի տանը տեղի կունենա «Շուլալ կարպետի ուսուցում և հանրահռչակում» ծրագրի ամփոփիչ ցուցահանդեսի բացումը։ Ծրագիրն իրականացվել է ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության ֆինանսավորմամբ՝ «Թելիկ» սոցիալ-մշակութային ՀԿ-ի կողմից։
Նոյեմբերի 21-ին Ժողովրդական արվեստների թանգարանում տեղի ունեցավ Լալա Մնեյանին նվիրված հուշ-երեկո։ Նա թանգարանի լավագույն բարեկամներից էր, «Կենաց տուն» մշակութային ՀԿ-ի համահիմնադիրը, հրաշալի թաղիքագործ վարպետ, փայլուն մանկավարժ, ժողովրդական արվեստի ոլորտի մեծ գիտակ, ում շնորհիվ իրականացել են բազմաթիվ արժեքավոր նախագծեր, կրթվել սերունդներ։
Երեկոյի ընթացքում ներկայացվեցին Լալա Մնեյանի կյանքը և ստեղծագործական ուղին, խոսեց նրա լավ ընկեր, պ․գ․թ․ Կարեն Թոխատյանը։ Լալա Մնեյանի ամուսինը՝ Ժողովրդական վարպետ Վանո Դադոյանը, ներկայացրեց իր «Հազարան Բլբուլ» գիրքը (գրքի շնորհանդեսը տեղի էր ունեցել թանգարանում՝ առանց հեղինակի ներկայության, և տիկին Լալայի ցանկությունն էր, որ հաջորդ շնորհանդեսը լինի նրա հետ միասին), անցկացվեց նաև զրույց-քննարկում՝ ներկաների մասնակցությամբ։
Նոյեմբերի 22-ին` ժամը 16։00-ին, «Մետաքսի ճանապարհ» հյուրանոցում (Այգեձոր 53/2) տեղի կունենա Արմեն Կիրակոսյանի «Տեղեկանք ստվերախաղքի մասին» գրքի անգլերեն թարգմանության շնորհանդեսը։
Գրքում առաջին անգամ ամփոփվել են քիչ հետազոտված նյութեր հայ և այլ ժողովուրդների ստվերների թատրոնի պատմությունից։
Հեղինակը` Արմեն Կիրակոսյանը, հայկական ավանդական ստվերախաղքի վերականգնման ջատագովներից էր, «Այրոգի» ստվերների թատրոնի ղեկավարը։
«Մեր երգերը և մենք» նախաձեռնության՝ ավանդական երգերի հերթական բաց դասը տեղի ունեցավ նոյեմբերի 14-ին՝ «Բարձունք»-ում։
Հյուրն էր կոմիտասագետ, խազագետ, մշակութաբան, կոմպոզիրտոր Արթուր Շահնազարյանը, ում հետ միասին էլ մասնակիցները նորովի բացահայտեցին Կոմիտասին, միասին սովորեցին Կոմիտասի շնորհիվ պահպանված և մեզ հասած ոչ այնքան հայտնի, բայց շատ գեղեցիկ երգեր։
Նոյեմբերի 1-ին անցկացվեց Ստվերախաղքի ազգային հինգերորդ փառատոնը՝ կազմակերպված «Ժողովրդական արվեստի հանգույց» հիմնադրամի և «Այրոգի» ստվերների թատրոնի համագործակցությամբ:
Այս տարի փառատոնին մասնակցում էին ստվերախաղքով զբաղվող 4 խմբեր Հայաստանի տարբեր մարզերից և համայնքներից: Փառատոնի կարգախոսն էր «Ավանդույթներ և նորարարություն»: Թատրոնի վաղագույն տեսակներից մեկը տարեց տարի նոր զարգացում է ապրում և տարածում գտնում Հայաստանում՝ սկսած դպրոցներից, երեխաների շրջանակներում մինչև մեծահասակներ: Խմբերն արժանացան մրցանակների հետևյալ անվանակարգերում․
Ավանդականի պահպանում- «Մրջունիկներ», Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիր, Երևան
Լավագույն նորարարություն- «Էնկի», Երևան
Տոկուն ստվերախաղք- Գեղամ Գուլիկյան, Երևան
Պոետիկ մոտեցում- «Կենաց կորով», գ. Հաղարծին, Տավուշի մարզ
Հանդիսատեսի համակրանքին արժանացավ առավելագույն ձայներ հավաքած՝ Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրը ներկայացնող «Մրջունիկներ» խումբը։
ԿԳՄՍ նախարարությունում տեղի է ունեցել նախարարին կից ոչ նյութական մշակութային ժառանգության հարցերի մասնագիտական խորհրդի հերթական նիստը:
Խորհուրդը քննարկել է Հայաստանի համայնքներից, գիտամշակութային հաստատություններից և հասարակական կազմակերպություններից ստացված նոր առաջարկներ:
Ներկայացված առաջարկները վերաբերել են տարբեր համայնքներում առկա կենսունակ, ինչպես նաև անհապաղ պաշտպանության կարիք ունեցող ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքներին։ Դրանցում ներկայացվում են համայնքների ոչ նյութական մշակութային ժառանգության դրսևորումները՝ բնութագրական ավանդույթները, դրանց հետ կապված գիտելիքներն ու հմտությունները, բարքերը, սովորույթները։
Քննարկման ընթացքում մասնագետները մանրամասն վերլուծել են առաջարկները՝ ներկայացնելով նաև իրենց դիտարկումները: Առանձնակի ընդգծվել է դրանց լրացման, հստակեցման և խմբագրման անհրաժեշտությունը։ Մասնավորապես՝ շեշտվել է առաջարկներում ներառված տերմինների, պատմական տեղեկությունների և բնութագրերի հստակեցման պահանջը: Խորհրդի անդամները կարևորել են ոչ նյութական մշակութային ժառանգության կրողների և առանձին կազմակերպությունների ջանքերը պահպանման և տարածման ուղղությամբ:
Նշենք, որ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության կենսունակ արժեքների առաջարկները ներկայացվել են «Սևան» երիտասարդական ակումբ» հասարակական կազմակերպության կողմից, որոնք գրանցվել էին Գեղարքունիքի մարզի Գավառ, Մարտունի, Վարդենիս, Ճամբարակ և Սևան խոշորացված համայնքներում, ԿԳՄՍ նախարարության «Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանության ծրագրեր» դրամաշնորհային մրցույթով աջակցություն ստացած երիտասարդական մշակութային ճամբարի ընթացքում:
Համապատասխանեցված և լրացված տեղեկատվության հիման վրա ներկայացված արժեքները կգրանցվեն ՀՀ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների կենսունակ և անհապաղ պաշտպանության ցանկերում։
Չարենցավանի «Ծիծեռնակ» մանկապարտեզում կազմակերպվել էր ինքնատիպ միջոցառում «Ավանդույթի կանչը խաղի ձայնով» խորագրով, որի նպատակն էր վերհիշել ու վերարժևորել հայկական ավանդական խաղերը:
Միջոցառմանը ներկա էին համայնքի ղեկավարի տեղակալ Գայանե Գրիգորյանը, համայնքապետարանի մասնագետներ, կրթական, մշակութային հաստատությունների տնօրեններ, աշխատակիցներ, ազգագրագետներ, ծնողներ, ովքեր անձամբ մանկացան ու խաղացին սիրված խաղերը:
Մանկապարտեզի տնօրեն Լուսինե Ազարյանի խոսքով իրենք այս խաղերը սովորեցնում են նաև սաներին՝ փորձելով աջակցել ավանդական խաղերի վերհիշմանն ու տարածմանը: Միջոցառումը նախաձեռնելիս էլ ուսումնասիրել են համապատասխան գրականություն՝ խաղերի առաջացման պատմությունն ու խաղալու ճիշտ ձևը ներկայացնելու համար:
Աշունք ա՜, պտղաքաղ ա՜,
Օրախություն, ծիծաղ ա՜։
«Անանենց Արվեստանոցը» այս տարվա իր վերջին բացօթյա պարուսուցումն
իրականացրեց Ջրվեժ գյուղում՝ նոյեմբերի 8-ին։ Այս անգամվա հյուրը Ռուդիկ Հարոյանի անվան «Մասունք» ավանդական երգի–պարի համույթն էր։ Կար ևս մեկ յուրահատուկ հյուր՝ Թամար տատը։
Միջոցառման աջակից և նախաձեռնող՝ Ջրվեժի համայնքապետարան։
Green Rock Հիմնադրամը հաջողությամբ իրականացրեց հերթական արվեստին նվիրված նախաձեռնությունը՝ թաղիքագործության վարպետության դասը Դիլիջանում։
Միջոցառումը կազմակերպվել էր Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանի հետ համագործակցությամբ և միավորեց արվեստի սիրահարներին՝ ծանոթացնելու այս հնագույն և գեղեցիկ ձեռագործության գաղտնիքներին։
Մասնակիցները ստեղծեցին իրենց սեփական թաղիքե աշխատանքները։
Հոկտեմբերի 28-ին Ժողովրդական արվեստների թանգարանում տեղի ունեցավ «Կերպի ձևը․ կամրջելով անցյալը և ներկան» ժամանակավոր ցուցադրության բացումը։
Ցուցադրությունը ներառում է Ժողովրդական արվեստների թանգարանի հարուստ հավաքածուից ժանեկագործության, ասեղնագործության, մաքրամեի, կանացի զգեստների, ինչպես նաև արծաթի գեղարվեստական մշակման միջոցով պատրաստված բացառիկ նմուշներ։
Ցուցադրությանը հայ արհեստավորների վարպետությունը և գեղագիտական զգացողությունը ժամանակակից ստեղծագործական մոտեցումներով լրացնում է Թումո ստուդիաների նոր նախագծերից Hand By Hand-ի հսկայական գործվածք-ինստալիացիան և LOOM WEAVING բրենդի զգեստները, որոնք խորհրդանշում են նոր սերնդի փորձերը՝ վերաիմաստավորելու և նոր շունչ հաղորդելու հայկական գործվածքի ավանդույթներին։
Ցուցադրությունն իրականացվում է ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության աջակցությամբ։