«Արի խաղանք չուր իրգուն»

«Արի խաղանք չուր իրգուն»

«Արի խաղանք չուր իրգուն»

Ասում են` երբ մարդիկ միասին են պարում, ժամանակը դանդաղում է: Իսկ երբ պարում են ավանդական զուռնա-դհոլի ձայնի ներքո, ամեն ինչ կարծես կանգ է առնում` տեղ տալով մեր արմատներին, հիշողություններին ու սրտակից հանդիպումներին։
Հնում «խաղ» էին անվանում ոչ միայն ժամանցը, այլև երգը, պարն ու տոնախմբությունը: Թերևս հենց այդ պատճառով էլ այս տարի Վարը Վարենկի խորագիրն էր` «Արի խաղանք չուր իրգուն»։
Արդեն հինգ տարի է, ինչ Վարը Վարենկը դառնում է այն վայրը, որտեղ մեկտեղվում են հայկական մշակույթի հանդեպ սերը, կենդանի շփումն ու անմոռանալի ակնթարթները:
Հուլիսի 18-ին Մեղրաձորը կրկին դարձավ այն անկյունը, որտեղ հին ու նոր ընկերները հանդիպեցին` արմատներին մոտ լինելու, միմյանց վերագտնելու համար։ Ծրագրում էր՝ ավանդական երգ ու պար, ազգային խաղեր, ինքնատիպ վարպետաց դասեր, հագեցած համերգային ծրագիր։

«Ֆեստիվառ» փառատոնը Թալինում

«Ֆեստիվառ» փառատոնը Թալինում

«Ֆեստիվառ» փառատոնը Թալինում

Հուլիսի 18-ին «Ֆեստիվառը» Թալինում էր։ Վաղ առավոտից սկսած՝ քաղաքը լցվել էր ամառային բարձր տրամադրությամբ։ Փողոցները մարդաշատ էին, այցելուները շրջում էին 40-ից ավելի տաղավարներով և մասնակցում տեղի արտադրանքի տոնավաճառին։ Ամառային տոնին էին միացել նաև տեղի արտիստներն ու պարային համույթները։ Ամենուր տիրում էր տոնական մթնոլորտ։
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության աջակցությամբ և Հանրային հեռուստաընկերության հետ համագործակցությամբ իրականացվող «Ֆեստիվառը» մեկ հարթակում ներկայացնում է մշակույթը, զբոսաշրջային ներուժն ու տեղական արտադրանքը։ Փառատոնի շրջանակում ՀՀ ԿԳՄՍՆ նախարարի տեղակալ Տիգրան Վիրաբյանը, Հանրային հեռուստաընկերության գործադիր տնօրեն Հովհաննես Մովսիսյանը, Թալին խոշորացված համայնքի ղեկավար Տավրոս Սափեյանը ծանոթացան Թալին քաղաքում տեղական արտադրանքի տոնավաճառին:

Վարդավառին նվիրված կրթական ծրագիր

Վարդավառին նվիրված կրթական ծրագիր

Վարդավառին նվիրված կրթական ծրագիր

Ժողովրդական արվեստների թանգարանում՝ «ՖՈԼԿԱՆԻՎ» կրթական նախագծի շրջանակում, անցկացվեց Վարդավառի տոնին նվիրված կրթական ծրագիր։
Ծրագրի շրջանակում մասնակիցները պատրաստեցին խաչբուռ և սովորեցին Վարդավառին նվիրված ժողովրդական երգ։
Վարդավառը կամ Քրիստոսի Պայծառակերպության տոնը նշվում է Սուրբ Հարության տոնից 98 օր անց։ Այն հնագույն արմատներ ունի։ Տոնը համընկնում էր դաշտերում հասունացած հացահատիկների հավաքին։ Վարդավառին գրեթե ամենուր հասկեր էին տանում եկեղեցի՝ խնդրելով, որ դաշտերը կարկուտից և մորեխից անվնաս մնան։ Հենց այստեղ էլ առաջ էին գալիս խաչբուռերը, որոնք ցորենի հասկից հատուկ վարպետությամբ հյուսված փնջեր էին։ Դրանք, ընդհանուր առմամբ, հիշեցնում էին կնոջ արտաքինը։ Խաչբուռերը սովորաբար հնձվորներն էին պատրաստում՝ արտերում հունձը սկսելուց առաջ կամ ավարտին, և նվիրում էին արտատիրոջը։ Որպես օրվա գլխավոր զարդ՝ այն դնում էին ցորենի կամ ալյուրի ամբարի վրա ու պահում մինչև հաջորդ Վարդավառ։ Խաչբուռերի տեսակները կախված էին հյուսող մարդկանց վարպետությունից, ճաշակից։ Դրանք երբեմն իսկական արվեստի գլուխգործոցներ էին դառնում։

“Armenian Folk and Decorative-Applied Arts” Conference

«Հայկական ժողովրդական և դեկորատիվ-կիրառական արվեստ» գիտաժողով

“Armenian Folk and Decorative-Applied Arts” Conference

2026 թ. հոկտեմբերի 16-18-ը Երևանի Հովհաննես Շարամբեյանի անվան Ժողովրդական արվեստների թանգարանը ժողովրդական արվեստի ջատագով Հովհաննես Շարամբեյանի 100-ամյակի միջոցառումների շրջանակում կկազմակերպի «Հայկական ժողովրդական և դեկորատիվ-կիրառական արվեստ» խորագրով գիտաժողով, որը կնվիրվի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության միջազգային օրվան։ Գիտաժողովի նպատակն է նորովի ներկայացնել Հայաստանի թանգարաններում պահպանվող ժողովրդական և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ժառանգությունը, թանգարանային հավաքածուների հիմքով քննարկել հայկական ժողովրդական արվեստի պատմությանն ու տեսությանը վերաբերող տարբեր հիմնախնդիրները և առաջադրել դրանց լուծման ուղիները:
Գիտաժողովի ընթացքում տեղի կունենան քննարկումներ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանությանն ուղղված տարբեր թեմաներով, մասնավորապես հայկական ժողովրդական և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի պատմությունը, ՀՀ թանգարանների և մասնավոր հավաքածուների, ինչպես նաև Ժողովրդական վարպետների ստեղծագործությունների ուսումնասիրություններ, դեկորատիվ արվեստի տարբեր ժանրերին ու ստեղծագործողներին նվիրված հետազոտություններ և հիմնախնդիրներ: Նախատեսվում է քննարկել նաև ժողովրդական արվեստը դիզայնում, թվայնացում և թվային ժառանգություն, կրթություն, նոր մեթոդներ, ստեղծարար ուսուցում և ստեղծարար արդյունաբերություն թեմաները:

Կոմիտասի թանգարան–ինստիտուտում կստեղծվի հայ ավանդական երգի համույթ

Կոմիտասի թանգարան–ինստիտուտում կստեղծվի հայ ավանդական երգի համույթ

Կոմիտասի թանգարան–ինստիտուտում կստեղծվի հայ ավանդական երգի համույթ

«Ժողովուրդն է ամենամեծ ստեղծագործողը, գնացե՛ք և սովորեցե՛ք նրանից»։ Կոմիտաս Վարդապետ
Կոմիտաս Վարդապետի ազգագրական ժառանգությունը մեծ մասամբ մնացել է ստվերում, և այսօր անհատ կատարողների կամ խմբերի երկացանկերում անհամեմատ փոքր մաս է կազմում։ Ավելին, շատ հաճախ սխալ մեկնաբանման արդյունքում երգը կորցնում է իր բնականությունը, հետևապես՝ ազգային դիմագիծը։ Հաշվի առնելով այս հանգամանքը՝ Կոմիտասի թանգարան–ինստիտուտը հանդես է գալիս նոր նախաձեռնությամբ՝ ստեղծել հայ ավանդական երգի համույթ:
Նախագծի նպատակն է՝ տարածել Կոմիտաս Վարդապետի ազգագրական ժառանգությունը հնարավորինս ամբողջական ծավալով, վերականգնել գեղջկական երգի բնական կատարողականությունը, ասել է թե՝ երգը կատարել այնպես, ինչպես երգում է ինքը՝ ժողովուրդը։
Նախագծին կարող են մասնակցել 18-35 տարեկան բոլոր այն անձինք, ովքեր հետաքրքրված են հայ ավանդական երաժշտությամբ, պատրաստ են կամավոր հիմունքներով մասնակցել նախագծի իրականացմանը և նպաստել ազգային մշակույթի տարածմանը։

«Ռուբեն Շահվերդյան․ հողի հիշողությունները»

«Ռուբեն Շահվերդյան․ հողի հիշողությունները»

«Ռուբեն Շահվերդյան․ հողի հիշողությունները»

Ազգային ակունքներ, ծիսականություն և հողի հետ ունեցած անքակտելի կապ. հուլիսի 10-ին Սարդարապատի հերոսամարտի հուշահամալիր, Հայոց ազգագրության և ազատագրական պայքարի պատմության թանգարանում բացվեց «Ռուբեն Շահվերդյան․ հողի հիշողությունները» ցուցահանդեսը։
Ռուբեն Շահվերդյանը հայ ժամանակակից դեկորատիվ-կիրառական արվեստի, մասնավորապես՝ խեցեգործության ամենատաղանդավոր, ինքնատիպ և խորը վարպետներից է։
Շահվերդյանի արվեստը սնվում է հայկական հնագույն մշակույթից։ Նրա աշխատանքներում ակնհայտորեն զգացվում է Վանի (Ուրարտուի), Կարմիր բլուրի, Դվինի և Անիի խեցեգործական ավանդույթների ազդեցությունը։
Կժերը, սափորները, ձևավոր ամաններն ու քանդակներն այստեղ պարզապես կենցաղային առարկաներ չեն․ դրանք կրում են խորհրդանշական պատկերներ՝ կենաց ծառ, թռչուններ, աստվածուհիներ և տոհմային նշաններ:
Նրա գործերում հաճախ է հանդիպում մայրության, պտղաբերության և հավերժության թեման։
Ռուբեն Շահվերդյանը վերականգնել է հայկական ավանդական խեցեգործության «մութ», երբեմն անփայլ (անգոբապատ կամ ծխահարված) էսթետիկան, որը խորհրդավորություն է հաղորդում աշխատանքներին։
Բացի փոքր կլոր քանդակներից և սափորներից, Ռուբեն Շահվերդյանը հայտնի է նաև իր մոնումենտալ-դեկորատիվ աշխատանքներով՝ խճանկարներ, կերամիկական պաննոներ, որոնք զարդարել են տարբեր հանրային շենքեր ու միջավայրեր Հայաստանում և նրա սահմաններից դուրս։
Ցուցահանդեսը կհամալրի թանգարանի մշտական ցուցադրության` դեկորատիվ-կիրառական արվեստի հատվածը։
Թանգարանի հասցեն՝ Արմավիրի մարզ, գ․ Արաքս, Դանիել Բեկ-Փիրումյան 1։

Վարդավառի երգեր Հարություն Փանոսյանի հետ

Վարդավառի երգեր Հարություն Փանոսյանի հետ

Վարդավառի երգեր Հարություն Փանոսյանի հետ

Հուլիսի 10-ին տեղի ունեցավ «Մեր երգերը և մենք» նախաձեռնության՝ ավանդական երգերի հերթական բաց դասը։ Այն նվիրված էր Վարդավառի տոնին։ Միջոցառումը վարեց ավանդական մշակույթի մեծ նվիրյալ Հարություն Փանոսյանը։
Հարություն Փանոսյանը երկար տարիներ ղեկավարել է «Ակունք» և «Վան» ավանդական երգի-պարի խմբերը, կատարել բանահավաքչական աշխատանք ողջ Հայաստանում, և ոչ միայն։

Հովհաննես Նաղաշյանի փայտարվեստը

Հովհաննես Նաղաշյանի փայտարվեստը

Հովհաննես Նաղաշյանի փայտարվեստը

Հայաստանի ազգային գրադարանի և Երևանի պատմության թանգարանի նախաձեռնությամբ հուլիսի 10-ին Հայաստանի ազգային գրադարանի Պատմության ցուցասրահում տեղի ունեցավ հայ փայտարվեստի նշանավոր վարպետ Հովհաննես Նաղաշյանի ծննդյան 150-ամյակին նվիրված բացառիկ ցուցադրության բացումը։
Այս հոբելյանական ցուցադրությունը եզակի հնարավորություն էր բացահայտելու մեծ վարպետի ստեղծագործական ժառանգության մինչ այժմ անհայտ էջերը։ Առաջին անգամ հանրությանը ներկայացվեցին Հովհաննես Նաղաշյանի երբևէ չցուցադրված էսքիզները, անձնական աշխատանքային գործիքները, ինչպես նաև նրա ստեղծագործական գործունեությունը ներկայացնող բացառիկ նմուշներ, որոնք բացահայտում են վարպետի աշխատանքի ընթացքն ու ստեղծագործական մտածողությունը։
Իր գործունեության ընթացքում Հովհաննես Նաղաշյանը կատարել է բազմաթիվ պատվերներ պետական և հասարակական հաստատությունների, ինչպես նաև անհատ պատվիրատուների համար՝ ստեղծելով իրենց պահանջներին համապատասխան գեղարվեստական բարձր արժեք ունեցող կահույք և փայտարվեստի գործեր։ Նրա ձեռքով ստեղծվել են գրասեղաններ, գրապահարաններ, ցուցասեղաններ, ամբիոններ, նստարաններ, ցուցափեղկեր, հարթաքանդակներ և բազմաթիվ այլ աշխատանքներ, որոնք այսօր էլ առանձնանում են իրենց բարձր գեղարվեստական ճաշակով և վարպետությամբ։
Նրա կարևոր պատվիրատուներից մեկն է եղել նաև Հանրային գրադարանը (Հայաստանի ազգային գրադարանը)։ Մինչ օրս գրադարանի ցուցասրահներն ու հատկապես Պատմության ցուցասրահը զարդարված են Հովհաննես Նաղաշյանի ստեղծած բացառիկ աշխատանքներով։

«Վարպետների 7 գաղտնիքները» ամառային դպրոց

«Վարպետների 7 գաղտնիքները» ամառային դպրոց

«Վարպետների 7 գաղտնիքները» ամառային դպրոց

Երբևէ մտածե՞լ եք՝ բնավորության ի՞նչ գծի կամ մարդկային որակի հետ կարող է ասոցացվել յուրաքանչյուր արհեստ կամ էլ նյութ, որից ստեղծագործություն է կերտվում, ի՞նչ հատկանիշներ պետք է ունենա վարպետը, որպեսզի կարողանա նյութը վերածել մի խոսուն առարկայի, որով հետագայում կհիանան սերունդները։
Ժողովրդական արվեստների թանգարանում մտածել են, և 7-16 տարեկան բոլոր հետաքրքրասերներին առաջարկում են միասին բացահայտել բոլոր գաղտնիքները։
«Վարպետների 7 գաղտնիքները» ամառային դպրոցը վերադառնում է:
Բուրդը կփոխանցի ՋԵՐՄՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ՍԵՐ՝ խորհրդանշելով կապը սերունդների միջև՝ կարպետագործության և թաղիքագործության լեզվով։ Այստեղ կարևոր է ուրիշների հետ աշխատելու, միմյանց լսելու և ընդհանուր արդյունք ստեղծելու կարողությունը։ Մետաղը կսովորեցնի ամրապնդել ԿԱՄՔԻ ՈՒԺԸ, կավը կխթանի ստեղծարարությունը, ՊԱՅԾԱՌ ԵՎ ԼՈՒՍԱՎՈՐ ՄԻՏՔԸ։ Ասեղնագործությունը կհիշեցնի ՀԱՄԲԵՐԱՏԱՐ ԵՎ ՆՐԲԱՆԿԱՏ, փայտը՝ ԲԱՐԻ ԵՎ ԱՆԿԵՂԾ, իսկ քարը՝ ԱՄՈՒՐ ԵՎ ԴԻՄԱՑԿՈՒՆ լինելու կարևորության մասին։
Ծրագրում՝ արհեստների ուսուցում խաղային ձևաչափով, ազգային երգ ու պար, այցելություններ թանգարաններ, արվեստանոցներ և ոչ միայն:
Հատուկ մշակված ծրագիրն առաջին անգամ իրականացվել է 2021թ․ Ժողովրդական արվեստների թանգարանի կողմից՝ ժողովրդական վարպետ Լալա Մնեյանի և զբոսաշրջության ոլորտի մասնագետ Նաիրա Մինասյանի հետ համատեղ։ Այժմ ամառային դպրոցի այս ձևաչափը վերադառնում է նոր շնչով՝ վերահաստատելու այն կարևոր արժեքը, որ հայկական մշակույթն ունի սերունդների կյանքում:

Հայկական խոտաբույսերի և ծաղիկների փառատոն

Հայկական խոտաբույսերի և ծաղիկների փառատոն

Հայկական խոտաբույսերի և ծաղիկների փառատոն

Հուլիսի 4-ին Ենոքավանում տեղի ունեցավ 10-րդ հոբելյանական ՀայԲույս 2026 հայկական խոտաբույսերի և ծաղիկների փառատոնը։
Փառատոնի կարգախոսն էր. «Գնահատում ենք այն, ինչ սիրում ենք: Սիրում ենք այն, ինչ գիտենք»։
Փառատոնը հագեցած էր սիրված վարպետաց դասերով և ժամանցային ծրագրով, ինչպես նաև վաղեմի ընկերների և նոր հյուրերի մասնակցությամբ թեմատիկ բաժիններով ու հետաքրքիր քննարկումներով։