ԱՊՀ մշակութային մայրաքաղաք Մեղրիում անցկացվեց Արհեստների միջազգային փառատոնը

ԱՊՀ մշակութային մայրաքաղաք Մեղրիում անցկացվեց Արհեստների միջազգային փառատոնը

ԱՊՀ մշակութային մայրաքաղաք Մեղրիում անցկացվեց Արհեստների միջազգային փառատոնը

Մեղրիում մայիսի 16-ին մեկնարկեց «Ստեղծարար համայնք, կայուն ապագա» խորագիրը կրող Արհեստների միջազգային 5-րդ փառատոնը, որին մասնակցում էին շուրջ 20 արհեստագործ վարպետ Հայաստանից և 24 վարպետ՝ ԱՊՀ անդամ երկրներից, Վրաստանից ու Իրանից: 2026 թվականի ԱՊՀ մշակութային մայրաքաղաք Մեղրին երկօրյա միջոցառումների ծրագրի ընթացքում դարձավ ավանդական արհեստների, երգ ու պարի, համեղ ուտեստների տոնական վայր:

Փառատոնի բացմանը մասնակցել են ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը և նախարարի տեղակալ Ալֆրեդ Քոչարյանը, Մեղրի համայնքի ղեկավար Խաչատուր Անդրեասյանը, պաշտոնատար այլ անձինք։ Հ․ Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանի տնօրեն Լուսինե Թորոյանի ուղեկցությամբ նրանք շրջել են տաղավարներով, ծանոթացել վարպետների աշխատանքներին, զրուցել մասնակիցների հետ։

Փառատոնի այցելուները ծանոթացել են հայկական խոհանոցի ավանդույթներին, բացահայտել մարզին բնորոշ բացառիկ խոհարարական հմտությունները: Փառատոնի շրջանակում Մեղրիում ներկայացված էին հայ և այլ ժողովուրդների ազգային արհեստները՝ գորգագործություն, ասեղնագործություն, ժանեկագործություն, տիկնիկագործություն, փայտագործություն, խեցեգործություն, դարբնություն, զարդագործություն, ծղոտագործություն և այլն, ազգային երգ ու պար, վարպետաց դասեր, ցուցահանդես-վաճառք: Փառատոնի գլխավոր նպատակն էր ձևավորել ստեղծարար համայնք՝ Մեղրի համայնքի մշակութային ինքնատիպության և ստեղծարար ներուժի աշխուժացմամբ՝ միավորելով Մեղրիի և Հայաստանի տարբեր մարզերից և ԱՊՀ երկրներից հրավիրված մասնակիցներին մեկ մշակութային հարթակում։ Առանձին գոտիներից բաղկացած տաղավարներում կազմակերպվել են նաև կրթական, մշակութային, ժամանցային հետաքրքիր միջոցառումներ՝ ստվերների թատրոն, տիկնիկային ներկայացումներ, հեքիաթների ընթերցումներ՝ լի անակնկալներով և աննկարագրելի վառ զգացողություններով։ Տեղի է ունեցել նաև լարախաղացության ներկայացումը:

Փառատոնային ծրագիրը եզրափակվել է երեկոյան համերգային կատարումներով. ելույթ են ունեցել «Կաթիլ» բենդը, Թանգարանի «Մանել» երգչախումբը և «Վարը վարենկ» կրթամշակութային կազմակերպությունը։

Փառատոնն իրականացվեց ԿԳՄՍ նախարարության նախաձեռնությամբ և ֆինանսական աջակցությամբ՝ Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանի հետ համագործակցությամբ, ինչպես նաև Մեղրիի համայնքապետարանի, Մշակույթի զարգացման հիմնադրամի և ԱՊՀ անդամ պետությունների հումանիտար համագործակցության միջպետական հիմնադրամի աջակցությամբ:

«Ավանդական օրորների արահետով»

«Ավանդական օրորների արահետով» 

«Ավանդական օրորների արահետով»

Մայրական օրորը մոր և մանկան միջև հոգևոր կապն ապահովող առաջին հարթակն է, ինքնության պահպանման նախապայման և բարի, արարող ու խիզախ մարդ դաստիարակելու կարևոր միջոց:

Մայիսի 15-ին Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտում տեղի ունեցավ բանախոսություն՝ «Ավանդական օրորների արահետով» թեմայով․ բանախոսներ՝

երաժշտագետ, ֆոլկլորագետ Մարգարիտ Սարգսյան և երաժշտագետ, ֆոլկլորագետ, արվեստագիտության թեկնածու Անի Հակոբյան։ Տեղի ունեցավ նաև ծրագրում ընդգրկված օրորների ներկայացում՝ նախագծի մասնակիցների կատարմամբ։

Հայերենի բարբառների ուսումնասիրության խնդիրները

Հայերենի բարբառների ուսումնասիրության խնդիրները

Հայերենի բարբառների ուսումնասիրության խնդիրները

Իր զարգացման հինգ-վեց հազարամյակների ընթացքում հայերենը միշտ ունեցել է բարբառային տարբերակվածություն՝ հնդեվրոպական շրջանից, երբ այն նախալեզվի բարբառներից մեկն էր (հատկապես մերձավոր հնդիրանական ու հունական ճյուղերի կողքին), մինչև ինքնուրույն գոյության նախագրային ու գրային փուլեր և վերջապես՝ արդի բարբառներ, որոնց թիվն անցնում է 50-ից, և որոնց մեծ մասն արդեն գոյություն չունի։
Մայիսի 4-ին տեղի ունեցավ առցանց դասախոսություն, որը վարեց լեզվաբան, հայագիտության և համեմատական լեզվաբանության մասնագետ, Լեյդենի համալսարանի դոկտոր Հրաչ Մարտիրոսյանը։

Համբարձման տոնը Ժողովրդական արվեստների թանգարանում

Համբարձման տոնը Ժողովրդական արվեստների թանգարանում

Համբարձման տոնը Ժողովրդական արվեստների թանգարանում

«ՖՈԼԿԱՆԻՎ» կրթական նախագծի շրջանակում Ժողովրդական արվեստների թանգարանը շարունակում է բացահայտել հայկական տոնացույցի գեղեցիկ ծեսերը։ Հաջորդ կանգառը Սուրբ Հարության տոնից ուղիղ 40 օր հետո նշվող Համբարձման տոնն է, որը ժողովրդի մեջ հայտնի է նաև որպես Վիճակի կամ Կաթնապրի տոն։

Համբարձումը բնության ծաղկունքի, սիրո ու բարության տոն է։ Ըստ ավանդույթի՝ չորեքշաբթի լուսաբացին յոթական աղջիկներից կազմված խմբերը դուրս էին գալիս դաշտ՝ յոթ աղբյուրի ջուր, յոթ տեսակ քար ու յոթ տեսակ ծաղիկ հավաքելու։ Այդ ամենը զետեղվում էր վիճակի սափորի մեջ, որը պսակվում էր ամենամեծ փնջով՝ «Ծաղկամայրով»։ Համբարձման գիշերը համարվում էր կախարդական՝ հրաշքների ու բախտագուշակության ժամանակ։

Ծրագրում՝ Համբարձման թաղիքե ծաղկեպսակների և փնջերի պատրաստում, Համբարձման տոնին նվիրված ժողովրդական երգի ուսուցում։

«Ցորեն եմ ցանե» թատերականացված համերգ

«Ցորեն եմ ցանե» թատերականացված համերգ

«Ցորեն եմ ցանե» թատերականացված համերգ

Ռուդիկ Հարոյանի անվան «Մասունք» ավանդական երգի–պարի համույթը ուրախ է հայտնել, որ ապրիլի 30-ին՝ ժամը՝ 19։30-ին, Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնի բեմում կկայանա երկար սպասված «Ցորեն եմ ցանե» թատերականացված համերգը։

Թո՛ղ օրհնյալ լինի այն ցորենը, որ ցանում ենք… արևից ուժ առնի, անձրևից՝ կյանք։
———
Համաղեկավարներ՝ Հայարփի Անանյան, Լուսինե Մկրտչյան
Երգուսույց՝ Տիգրանուհի Հովհաննիսյան
Սցենարի հեղինակ՝ Լիլիթ Մկրտչյան
Բեմադրող ռեժիսոր՝ Մհեր Նահապետյան
Լուսանկարը՝ Տիգրան Մադոյանի:

«Վերապրման օրագիր» ժամանակավոր ցուցադրություն

«Վերապրման օրագիր» ժամանակավոր ցուցադրություն

«Վերապրման օրագիր» ժամանակավոր ցուցադրություն

Մայիսի 28-ին Ժողովրդական արվեստների թանգարանում բացվեց «Վերապրման օրագիր» ժամանակավոր ցուցադրությունը, որը նվիրված է Հայոց ցեղասպանությունից փրկված կանանց ձեռագործ արվեստին և նրանց ոդիսականին։ Մեծ Եղեռնի տարիներին ու հատկապես դրանից հետո աշխարհասփյուռ հայ ժողովուրդն իր գոյությունը կարողացավ պահել ու մեջքը շտկել հենց արհեստներին տիրապետելու շնորհիվ: Այս իրողությունը կարևոր էր հատկապես կանանց ու որբ երեխաների գոյության հիմնախնդիրը կարգավորելու առումով, քանի որ փրկվածների մեծ մասը նրանք էին: Ասեղնագործությունն ու ժանեկագործությունն այն արհեստներն են, որոնք, ի տարբերություն գորգագործության, որևէ բարդ գործիքի կամ հաստոցի կարիք չունեն, ուստի հենց դրանցով էին շատերը զբաղվում օտարության մեջ:

Ցուցադրությունում ներկայացված են Հրազդան Թոքմաջյանի անձնական հավաքածուի բացառիկ նմուշներ՝ Այնթապի, Մարաշի, Ուրֆայի ավանդական ասեղնագործություններ, որոնք տարագիր հայերը գործել են Սիրիայում։ Առանձնակի հուզականություն ունեն այն ձեռագործները, որոնց հեղինակները հենց վերապրողներն են։

Ցուցադրության շրջանակում կծանոթանաք նաև հայ որբերին ու վերապրողներին զորավիգ եղած մեծ մարդասերներ Կարեն Էպպեի և Հեդվիգ Բյուլի գործունեությանը։

Հասցե՝ Աբովյան 64
(010) 569380

«Հիշողության թելեր» ծրագիր

«Հիշողության թելեր» ծրագիր

«Հիշողության թելեր» ծրագիր

«Հիշողության թելեր» ծրագիրը միավորում է սերունդներին՝ պահպանելու և փոխանցելու հայկական մշակութային ժառանգությունը։

Այս ծրագրում ավագ սերունդը դառնում է ուսուցիչ, իսկ սփյուռքից եկած երիտասարդները՝ ժառանգորդ։ Տարեց կանայք ոչ միայն սովորում և ակտիվանում են, այլև իրենց գիտելիքն ու հմտությունները փոխանցում են սփյուռքահայ երիտասարդներին՝ ստեղծելով կենդանի կամուրջ անցյալի և ապագայի միջև։

Սա նաև բացառիկ հնարավորություն է այդ երիտասարդների համար, որոնք ցանկանում են վերգտնել իրենց արմատները, բացահայտել իրենց մշակութային ինքնությունը ոչ թե գրքերից, այլ կենդանի շփման միջոցով։

Ավագ սերնդի հետ կողք կողքի աշխատելով՝ նրանք կսովորեն հայկական ասեղնագործություն, կարպետագործություն և կզգան մշակույթը՝ որպես ապրող, շնչող արժեք։

Դասերը վարում է Արմինե Խաչատրյանը՝ ժողովրդական վարպետ, որը բազմաթիվ անգամներ միջազգային հարթակներում պատվով ներկայացրել է ազգային ձեռագործ արվեստը։ Արմինեն սովորեցնում է ոչ միայն ձևերը, այլև՝ ճանաչել մեր արմատների գույները, զգալ և յուրաքանչյուր թելի հետ շոշափել մշակույթը։

Միաժամանակ ծրագիրը նպաստում է տարեցների սոցիալական ներառմանը և սփյուռքահայ երիտասարդների կապի ամրապնդմանը հայրենիքի հետ։

Ծրագիրն իրականացվում է ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության հովանու ներքո։

__

Վ. Աճեմյան 225 Ա, 0005, Երևան
+374 60 903 103
[email protected]

«Տոնը և տոնահանդեսի մշակույթը որպես անցյալի և ներկայի մշակութակերտ տեքստ» գիտաժողով

«Տոնը և տոնահանդեսի մշակույթը որպես անցյալի և ներկայի մշակութակերտ տեքստ» գիտաժողով 

«Տոնը և տոնահանդեսի մշակույթը որպես անցյալի և ներկայի մշակութակերտ տեքստ» գիտաժողով

ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտը, «Ավանդական մշակութային ժառանգության դրսևորումների կիրառումը քաղաքականության մեջ. հնարավորություններ և առաջարկներ» ծրագրի շրջանակներում, և «Հազարաշեն» ազգաբանական հետազոտությունների հայկական կենտրոնը կազմակերպում են գիտաժողով-աշխատաժողով՝ 2026 թ․ հունիսի 12-15-ին՝ «Տոնը և տոնահանդեսի մշակույթը որպես անցյալի և ներկայի մշակութակերտ տեքստ» խորագրով։

Գիտաժողով՝ 2026 թ. հունիսի 12–13

Աշխատաժողով՝ 2026 թ. հունիսի 14–15

Գիտաժողովին ներկայացվող զեկույցները կարող են վերաբերել հետևյալ թեմատիկ շրջանակներին․

– Հայկական ավանդական տոնացույցը և տոնահանդեսի մշակույթը միջնադարում

– Տոները և տոնահանդեսը Հայաստանի առաջին հանրապետությունում (1918-1920 թթ․)

– Տոնահանդեսի քաղաքականությունը և մշակույթը ԽՍՀՄ-ում և Խորհրդային Հայաստանում (1920-1990 թթ․), այդ թվում՝ արգելված տոները և դրանց գոյատևման ձևերը

– Տոնը և տոնահանդեսի մշակույթը Հայաստանի Հանրապետությունում, այդ թվում՝ պաշտոնական, ավանդական և նորամուտ տոները Գիտաժողովի ընթացքում քննարկման առարկա կդառնան հետևայլ հարցադրումները․

– Տոնահանդեսի մշակույթը՝ որպես հասարակական և ընտանեկան հարաբերությունների պահպանության և ժառանգորդման միջոց (հանրային հավաքներ, համերգ, տոնական այցելություն, խնջույք, հյուրասիրություն, նվերներ, շնորհավորանք ևն)

– ՀՀ Տոնահանդեսի մշակույթը՝ որպես ոչ նյութական մշակույթի և այն ժառանգորդելու միջոց (հիշողություն, ծես, բանահյուսական տեքստ, երաժշտություն, պար ևն)

– Տոնը՝ որպես էթնիկական, կրոնական, քաղաքացիական, քաղաքական ինքնության միջոց

– Տոնահանդեսի մշակույթը՝ որպես նյութական մշակութային արժեքների ժառանգորդման միջոց (ուտեստ, հագուստ) – Տոնահանդեսի մշակույթը՝ որպես գեղագիտական արժեքների փոխանցման միջոց (բնակավայրի և բնակարանի հարդարում, զարդարանք, զարդանախշ)

– Տոնը և տոնահանդեսի մշակույթը՝ որպես քաղաքացիական և քաղաքական խոսույթի միջոց

– Տոնական օրացույցը և հիշողության քաղաքականությունը – Տոնի փառատոնացումը և միջոցառումայնացումը

– Տոնի ատոմացումը․ կոլեկտիվ տոնից անցում անհատական տոների – Մարող տոներ և վերափոխվող տոներ

– Տոնը և հիշատակի ծեսերը՝ որպես դիմադրության և դիմակայունության միջոցներ

– Տոնը թվանշային իրականության մեջ

– Տոնը և տոնահանդեսի մշակույթը՝ որպես սոցիալական բողոքի և պայքարի միջոց

– Տոնը և ստեղծարար արդյունաբերությունը

– Տոնական օրացույցների ազդեցությունը զբոսաշրջային գործակալությունների մշակութային քաղաքականության վրա և տուրիզմի տնտեսական շահերի ազդեցությունը տոնակարգի պահպանման ու փոփոխման վրա

– Գլոբալիզացված տոնական պրակտիկաների ներթափանցումը՝ «աշխարհայնացված տոն» ձևաչափերի առաջացմանը նպաստելու կամ տեղական ինքնության տարրերը «կլանելու» տեսանկյունից։ Տեղայնացման մեխանիզմները՝ որպես պատասխան համաշխարհային մշակութային փոխանակմանը

– Այլ հարակից թեմաներ:

Աշխատաժողովի ընթացքում կքննարկվի տոնահանդեսի փոփոխվող՝ կայացող, կայունացող, մերժվող, մուտքագրվող մշակույթն այսօրվա Հայաստանում, Տոների վերաբերյալ ՀՀ քաղաքականությունը, Տոների և հիշատակի օրերի մասին ՀՀ օրենքը և դրա փոփոխությունների ընթացքը 1990-2026թթ․, դրանում ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության, ՀՀ վարչական մարմինների, մարզպետարանների, համայնքային կառավարման մարմինների, կրթական և մշակութային կազմակերպությունների՝ դպրոցների, թանգարանների, մշակույթի տների, հասարակական կազմակերպությունների ներգրավվածությունը և դերը։ Շատ կարևոր է համարվում տոնահանդեսի կազմակերպման մարդկային, գիտելիքի, վարչական և ֆինանսական ռեսուրսների քննարկումը։ Աշխատաժողովը նախատեսված է տոների և հիշատակի միջոցառումների կազմակերպման ոլորտում փորձ ունեցող հետազոտողների, մշակութային կառավարման և քաղաքականության մասնագետների, գնումների ոլորտի մասնագետների, մարզպետարանների և համայնքապետարանների աշխատակիցների, ինչպես նաև պետական, համայնքային և հասարակական մշակութային կազմակերպությունների ներկայացուցիչների համար։

Հայտերի ընդունման վերջնաժամկետ՝ 2026 թ. մայիսի 15, ժամը 24:00

Մասնակիցները պետք է ներկայացնեն՝ զեկույցի վերնագիրը, անուն, ազգանուն, հայրանուն, աշխատավայր, զեկույցի թեզեր (մինչև 300 բառ)։

Հայտերն ուղարկել հետևյալ էլ. հասցեով՝ [email protected].am

Կազմկոմիտե՝ Հրանուշ Խառատյան, Գոհար Ստեփանյան, Ռուզաննա Ծատուրյան, Նելլի Մանուչարյան։

Պարի միջազգային օր 2026

Պարի միջազգային օր 2026 

Պարի միջազգային օր 2026

Ապրիլի 29-ին Ժողովրդական երաժշտության և պարի ազգային կենտրոնը, ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության բարձր հովանու ներքո, հանդես կգա Պարի միջազգային օրվան նվիրված աննախադեպ և բացառիկ տոնական նախաձեռնությամբ՝ «ԱՐԻ՛, ՊԱՐԻ՛» խորագրով։

Նախաձեռնությունը կդառնա լայնամասշտաբ բացառիկ մշակութային իրադարձություն՝ միավորելով շուրջ 4000 պարողների՝ Ժողովրդական երաժշտության և պարի ազգային կենտրոնի կազմում գործող պետական պարային ստուդիաներից, Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի պարարվեստի ամբիոնի ուսանողներից, Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի խորեոգրաֆիայի ամբիոնի ուսանողներից, Հայաստանի Վանուշ Խանամիրյանի անվան պարարվեստի գործիչների միության կազմում գործող խմբերից, Հայաստանի պարարվեստի ազգային միության կազմում գործող խմբերից, Սոֆի Դևոյանի պարի դպրոցից, Պարի և սպորտային պարերի համահայկական խորհրդի սաներից, «Նանե» պարային ստուդիայից, Հայաստանի բարձրագույն ուսումնական, միջին-մասնագիտական կրթական հաստատություններից և արվեստի դպրոցներից, Հայաստանի մարզերում գործող պարային խմբերից։

Միջոցառման նպատակն է հանրայնացնել հայկական պարարվեստը, ընդգծել դրա կենսունակությունն ու նշանակալիությունը, ինչպես նաև ապահովել հասարակության լայն շերտերի ակտիվ մասնակցությունը ազգային պարարվեստի ժառանգության պահպանման ու արժևորման գործում։

Միջոցառումները կանցկացվեն մայրաքաղաքի կենտրոնական հատվածներում:

«ԱՐԻ՛, ՊԱՐԻ՛». Ժողովրդական երաժշտության և պարի ազգային կենտրոնը հրավիրում է միանալ այս տոնին՝ դառնալու հայկական պարի կենդանի կրողն ու տարածողը։

«Ֆոլկանիվը» Ճամբարակում

«Ֆոլկանիվը» Ճամբարակում 

«Ֆոլկանիվը» Ճամբարակում

Հովհաննես Շարամբեյանի անվան Ժողովրդական արվեստների թանգարանը «ՖՈԼԿԱՆԻՎ» ծրագրի շրջանակներում Ճամբարե երիտասարդական կենտրոնում իրականացնելու է Մարաշի ասեղնագործության դասընթաց։

— Օրեր՝ երեքշաբթի և հինգշաբթի

— Ժամ՝ 14։00–16։00

— Վայրը՝ Ճամբարե երիտասարդական կենտրոն

Դասընթացավար՝ Մարինե Սահակյան

Դասընթացի տևողությունը՝ 3 ամիս

Մեկնարկը՝ մայիսի 5-ից

Տարիքային շեմը՝ 10 տարեկանից բարձր

Մասնակցությունն անվճար է։

Տեղերը սահմանափակ են, անհրաժեշտ է նախապես գրանցվել։

Ծրագիրն իրականացվում է ԿԳՄՍ նախարարության ֆինանսական աջակցությամբ։

Գրանցվելու համար զանգահարել՝ +374 77 022506։