Հովհ. Թումանյանի թանգարանը «ԶԱՐԴ» մշակութային ՀԿ-ի հետ համատեղ մեկնարկել է հայկական ասեղնագործության ուսուցման խմբակը, որտեղ ուսանողները, աշակերտներն ու տնային տնտեսուհիները, տարբեր մասնագիտությամբ հայուհիներ հնարավորություն ունեն լավագույն վարպետների օգնությամբ բացահայտելու եւ տիրապետելու ասեղի ու թելի խորհրդավոր գաղտնիքներին։
Դասընթացն անցկացվում է Հովհ. Թումանյանի թանգարանում:
Գրանցվելու և այլ մանրամասների համար կարող եք զանգահարել 010560021 հեռախոսահամարով։
Հունիսի 17-ին` ժամը 17:00-ին, Հայաստանի պատմության թանգարանում տեղի կունենա բանախոսություն` «Հայուհիների զարդերը. գլխազարդ, վզնոց և կրծքազարդ» խորագրով, որը կվարի պ.գ.թ., Հայաստանի պատմության թանգարանի ազգագրության բաժնի ավագ գիտաշխատող Աստղիկ Իսրայելյանը:
Բանախոսության ընթացքում կներկայացվեն Արևելյան և Արևմտյան Հայաստանի տարբեր շրջաններում կիրառված զարդերը, մասնավորապես`գլխազարդեր, վզնոցներ և կրծքազարդեր, կխոսվի դրանց կիրառական նշանակության, խորհրդանշական իմաստի, տարիքային և սոցիալական առանձնահատկությունների մասին:
Նույն օրը «Դրվագներ ինքնության. զարդ» ցուցահանդեսի շրջանակներում թանգարանի նոր ինտերակտիվ ցուցափեղկում կցուցադրվեն զարդերի 10 նմուշներ:
Մուտքը` ցուցադրության տոմսով:
Ասորիները, 2500 տարի առաջ կորցնելով իրենց պետականությունը գոյատևել են բանավոր խոսքի և էթնիկ մշակույթի շնորհիվ: Դրա վկայությունն է Նոր տարվա տոնակատարությունը, որը աշխարհի ասորիները տոնում են
ապրիլի մեկին: Կոչվում է «խաբ նիսան»: Ըստ լեգենդի՝ Թամուզի և Իշտարի գեղեցիկ սիրո երջանկությունից երկրի երեսին ամեն ինչ ծաղկում է, պայծառանում: Տոնի 5-րդ օրը տոնակատարության մասնակիցները բերում են սայլ-նավը, որի
անունով միչև օրս էլ կոչվում է տոնը` Կառնավալ: Այն նշանավորում է հին տարվա ավարտը և նորի սկիզբը:
Տոնակատարությունն ավարտվում է նրանց հարսանիքով` ապրիլի 1-ին, որը համընկնում է ասորական Նոր տարվան: Այն նշանավորում է հին տարվա ավարտը և նորի՝ սկիզբը:
Այդ տոնակատարությունը ասորիները նշում են համագյուղացիական մատաղով, որը բաժանվում է բոլոր
ընտանիքներին հավասարապես, և, որը ամենակարևոր արարողակարգն է: Այնուհետև տոնը շարունակվում է
երգ ու պարով։ Հատկանշական է «Շեյխանա» պարը, որին
մասնակցում է ամբողջ ժողովուրդը և կարող է տևել մինչև երկու ժամ:
Տոնին ամեն ասորի իր պարտքն է համարում լինել ծննդավայրում, նշել այդ օրը, մասնակցել համայնքի միջոցառումներին, որոնք բազմաբնույթ են` համերգներ, խնջույքներ, այցելություններ հարազատների շիրիմներին:
Նման տոները նպաստում են նաև ասորերենի պահպանմանը և
հասարակության մեջ բարքերի ու սովորույթների արժևորմանը:
ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության աջակցությամբ «Սևան երիտասարդական ակումբ» հասարակական կազմակերպությունը շարունակում է իրականացնել «Ափդեյթ» ծրագիրը:
Ներկայում մեկնարկել է ծրագրի 3-րդ փուլը՝ «Ափդեյթ 3-ը», որն ամփոփում է նախորդ երկու փուլերի ընթացքում հասարակական կազմակերպության երիտասարդների՝ Սևանի առափնյա շրջանների համայնքներից հավաքած, գրանցած և նոտայագրած երգային բանահյուսության նմուշները: «Ափդեյթ 3» ծրագրի ընթացքում իրականացվում են այդ նմուշների ձայնագրությունները, պատանիների և երիտասարդների ուսուցումը, ինչպես նաև երգերի վերադարձը համայնքին ու տարածումը:
Երրորդ փուլում նախատեսվում է նաև հավաքագրված երգերից մի քանիսը մշակել և հանրայնացնել պրոֆեսիոնալ երաժիշտների կամ երաժշտական խմբերի կատարմամբ` արդյունքում ունենալով նոր շունչ ստացած և երիտասարդներին ավելի հասանելի ու ընկալելի կատարումներ` պահպանելով երգի ու երաժշտության նախնական մոտիվը: Միևնույն ժամանակ կնկարահանվեն տեսահոլովակներ, որոնք կտեղադրվեն սոցիալական հարթակներում (youtube, facebook)՝ հանրությանը ավելի հասանելի դարձնելու նպատակով:
Երգերից բացի՝ նախատեսվում է իրականացնել այցելություններ դեպի երգակիր համայնքներ (որտեղից հավաքագրվել են վերոհիշյալ երգերը), համայնքային կենտրոններում հանդիպումներ տեղացի պատանիների ու երիտասարդների հետ, երգերի ներկայացում, ուսուցանում և շփում:
Հանդիպումները միտված են համայնքների հետ կապի պահպանմանը՝ չկտրելով երգերն ու երիտասարդներին իրենց արմատներից:
Ծրագրի նպատակն է նպաստել մոռացության մատնված ոչ նյութական մշակութային ժառանգության՝ մասնավորապես ժողովրդական երգերի պահպանմանը և կենսունակությանը Սևանի ավազանի համայնքներում:
Եզդի ժողովուրդն աշխարհի հնագույն ազգերից է՝ բնորոշ ավանդույթներով և սովորույթներով: Դրանցից է նաև եզդիների հարսանեկան ծիսակարգը: Եզդիների հարսանեկան ծեսն ավանդական է և պահպանվել է մինչև մեր օրերը: Այն ներառում է կանոնակարգված արարողություններ, փոխադարձ այցելություններ և սովորույթների պահպանում: Երբ արդեն համաձայնություն է կայացվում աղջկան ուզելու, տղայի ծնողները, ըստ կարգի, գնում են աղջկա տուն` նրա ծնողներից աղջկա ձեռքը խնդրելու: Կա նաև մի այլ սովորույթ, երբ դեռ փոքր հասակում երկու կողմերի ծնողների համաձայնությամբ «բեշքերթում» (նշանադրություն) է կատարվում: Թեև դա հազվադեպ է տեղի ունենում, բայց ենթադրվում է, որ երբ փոքրերը չափահաս դառնան, պետք է ամուսնանան: Տղայի ծնողներն աղջկա ձեռքը խնդրելիս աղջկա համար զանազան զարդեր են տանում: Համաձայնության գալով՝ տղայի ծնողներն իրենց բարեկամների հետ մի քանի շաբաթ անց կրկին գնում են աղջկա ծնողների մոտ, կրկին զարդեր ու նվերներ տանելով: Այդ արարողությունը կոչվում է «շիրանի» (մի ժամանակ, աղջկա գլխագին` «ղալիմ» էր պահանջվում, որը հիմա վերացել է հայաստանաբնակ եզդիների մոտ, քանի որ որոշ չքավոր ընտանիքների երիտասարդներ չէին կարողանում ամուսնանալ դրա պատճառով): Որոշ ժամանակ անց արդեն գնում են աղջկան հարս բերելու: Տեղի է ունենում երդման արարողություն, երբ հայրերը կամ մոտ հարազատները բութ մատերն իրար սեղմելով երդվում են շեյխի կամ փիրի ներկայությամբ, որ ինչ գնով էլ լինի պահպանեն ջահելների ընտանիքի միասնությունը: Դա հավատարմության և անխախտ դաշինքի երդում է, որը եզդիները պահպանում են սրբությամբ: Հարսանիքներին կարևորվում է խնձորը, որպես պտղաբերության խորհրդանիշ և դրա ծիսական գործառույթը:
«Ափդեյթ-3» ծրագրի շրջանակում ձայնագրվող երգերից մեկի բնօրրանը Ակունքն է։ Երգի դեսպան Հասմիկ Բաղդասարյան-Դոլուխանյանի հետ հունիսի 2-ին՝ ժամը 15:00-ին, երգի հետքերով այց կկատարվի Ակունք՝ հանդիպելու գյուղի երիտասարդների ու պատանիների հետ և ներկայացնելու երգը նոր մշակմամբ։
Բոլոր հետաքրքրվածներին հրավիրում ենք «Ակունքի մշակույթի տուն» ՀՈԱԿ–ի դահլիճ։
Ծրագիրն իրականացվում է ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության աջակցությամբ։
ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության «Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանության ծրագրեր» անվանակարգի դրամաշնորհով «Տարեցների առողջության և խնամքի ապահովման ասոցիացիա» հասարակական կազմակերպության կենտրոնում մեկնարկել է «Տարեցների փորձը և մշակութային կրթությունը` ի նպաստ երկրի զարգացման» ծրագիրը:
Ծրագրում առանցքային դեր են խաղում տարեցների փորձի իրացումը, սերունդների կապի ապահովումը նրանց շարունակական կրթության միջոցով՝ ուղղված ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանմանը և երկրի զարգացմանը։
Նախատեսված է «Տարեցների առողջության և խնամքի ապահովման ասոցիացիայի» 25 շահառուների՝ 63 և բարձր տարիքի մեծահասակների համար, որոնք թոշակառու են, չեն աշխատում, սակայն ակտիվ են, պատրաստակամ նոր հմտություններ յուրացնելու, գիտելիքը մյուսների հետ կիսելու համար:
Նախագծի շրջանակում կազմակերպվելու են ձեռարվեստի ավանդական տեսակների (կարպետագործություն և ասեղնագործություն) դասեր՝ նպաստելով ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանմանը, փոխանցմանը և տարածմանը։
Ավանդական ձեռարվեստի ուսուցումը մասնակիցների համար կարող է դառնալ ինքնուրույնության և ֆինանսական ապահովության աղբյուր։ Այն կնպաստի նաև նրանց առողջության խթանմանը, բարեկեցությանը և հասարակական կյանքում նոր հնարավորությունների ընդլայնմանը։
Ծրագրի ընթացքում, բացի դասընթացներից, նախատեսված են հանդիպումներ Երևանի Մ. Գալշոյանի անվան թիվ 148 ավագ դպրոցի աշակերտների հետ, զրույց-դասախոսություններ մշակույթի դերի մասին, իսկ ծրագրի ավարտին՝ մասնակիցների աշխատանքների ցուցադրություն:
Հունիսի 6-ին՝ ժամը 19։15-ին Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտում տեղի կունենա ազգային երգերի հերթական բաց դասը։
Միջոցառումը կվարի «Իրական դպրոցի» «Ճարտար» ակումբի երգչախումբը (գեղարվեստական ղեկավար՝ Տաթևիկ Շախկուլյան)։
Մուտքն ազատ է։
Մայիսի 21-ին Վրաստանի պարարվեստի միությունը Թբիլիսիում իրականացրեց «Գարնան մեղեդի» փառատոնը, որին մասնակցում էր նաև Ախալքալաքի շրջանի Բեժանո գյուղի «Բեժանո» պարային համույթը (գեղարվեստական ղեկավար՝ Գայանե Յայլոյան, պարուսույց՝ Յուրա Յայլոյան): Փառատոնին մասնակցում էին Վրաստանի տարբեր շրջանների պարային համույթներ։ «Բեժանո» պարային համույթը վերադարձավ հաղթանակով:
ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությունում տեղի է ունեցել ԿԳՄՍ նախարարին կից ոչ նյութական մշակութային ժառանգության հարցերի մասնագիտական խորհրդի հերթական նիստը:
Նիստը վարել է խորհրդի նախագահ, երաժշտագետ Հռիփսիմե Պիկիչյանը: Հանդիպմանը քննարկվել են ՀՀ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկում գրանցման ներկայացված առաջարկները:
Առանձին-առանձին անդրադառնալով ներկայացված առաջարկներին՝ խորհրդի անդամները հանդես են եկել դիտողություններով, մասնագիտական առաջարկություններով:
Խորհուրդը քննարկել է նաև հայտերի կազմման, լրացման կարգի մասին հասարակության իրազեկման անհրաժեշտությանն ու աջակցությանը վերաբերող հարցեր: Այդ նպատակով առաջարկվել է հայտադիմողներին հրավիրել սեմինարների, ինչպես նաև ակտիվացնել թանգարանների գիտական բաժինները՝ հայտերի լրացմանը օժանդակելու աշխատանքները կազմակերպելիս:
Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկում գրանցման ներկայացված առաջարկները քննարկելիս մասնագիտական խորհուրդն ընդգծել է որոշ առաջարկների՝ անհապաղ պաշտպանության կարիք ունեցող արժեքների ցանկում ընդգրկելու հրատապությունը: Այս առնչությամբ կարևորվել է պետական մշակութային քաղաքականության դերը՝ արժեքների պահպանմանն ուղղված ջանքեր գործադրելու, գործընթացում այլ գերատեսչությունների ընդգրկելու առումով:
Ամփոփելով նիստը՝ խորհուրդը որոշել է ներկայացված առաջարկները մասնագիտական դիտարկումներով ուղարկել լրամշակման, խմբագրման, մանրամասների ճշգրտման՝ ըստ անհրաժեշտության ցուցաբերելով խորհրդատվական աջակցություն: