Հանդիպում՝ նվիրված Սյունիքի մարզի բանահյուսական ժառանգության պահպանմանը

Հանդիպում՝ նվիրված Սյունիքի մարզի բանահյուսական ժառանգության պահպանմանըՀանդիպում՝ նվիրված Սյունիքի մարզի բանահյուսական ժառանգության  պահպանմանը

Հանդիպում՝ նվիրված Սյունիքի մարզի բանահյուսական ժառանգության պահպանմանը

ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ Ալֆրեդ Քոչարյանն այսօր ընդունել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի միջազգային փորձագետ, Թեհրանի Շահիդ Բեհեշտի համալսարանի իրավագիտության պրոֆեսոր Ժանետ Բլեյքին: Հանդիպումը նվիրված էր ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի աջակցությամբ իրականացված «ՀՀ Սյունիքի մարզի բանահյուսական ժառանգության համայնքահեն գույքագրումը, փաստաթղթավորումը և պահպանումը» վերնագրով հայտի ամփոփմանը:
Հանդիպմանը ներկա էին նաև ԿԳՄՍՆ մշակութային ժառանգության վարչության մշակութային ժառանգության պահպանության և զարգացման բաժնի պետ Գառնիկ Մոմջյանը, նույն բաժնի գլխավոր մասնագետ Նաիրա Կիլիչյանը, ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի տնօրեն Արսեն Բոբոխյանը, ինստիտուտի բանահյուսության տեքստաբանության բաժնի վարիչ Թամար Հայրապետյանը, նույն բաժնի գիտաշխատող Գոհար Մելիքյանը:
ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ Ալֆրեդ Քոչարյանը ողջունել է հյուրին և շնորհակալություն հայտնել ծրագրի շրջանակում համատեղ աշխատանքների իրականացման համար: Նախարարի տեղակալն անդրադարձել է ծրագրի իրականացման կարևորությանը և կառույցի հետ համագործակցությանը:
«ԿԳՄՍ նախարարությունն անչափ կարևորում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հետ համատեղ աշխատանքներն ու համագործակցությունը: Այս համատեքստում պետք է նշեմ, որ բազմաթիվ համատեղ նախագծեր ենք իրականացնում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հովանու ներքո և հուսով ենք, որ այս ծրագրի ամփոփումը նոր նախագծերի իրականացման և փոխգործակցության շարունակականության հիմք կհանդիսանա»,- նշել է նախարարի տեղակալը՝ ընդգծելով նաև Իրանի գործընկերների հետ համագործակցության կարևորությունը:
Կողմերը հանգամանորեն անդրադարձել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի աջակցությամբ իրականացված «ՀՀ Սյունիքի մարզի բանահյուսական ժառանգության համայնքահեն գույքագրումը, փաստաթղթավորումը և պահպանումը» ծրագրին, հայտի շրջանակում իրականացված դաշտային հետազոտական աշխատանքներին, Սյունիքի մարզի համայնքներում բանահյուսական նյութերի գրանցման, մարզի կրթական և մշակութային կազմակերպությունների մասնակցությամբ հանդիպումների և տեղեկատվական աշխատաժողովների կազմակերպմանն առնչվող հարցերին:
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի միջազգային փորձագետ, Թեհրանի Շահիդ Բեհեշտի համալսարանի իրավագիտության պրոֆեսոր Ժանետ Բլեյքը բարձր է գնահատել ծրագրի իրականացումը և այն ցուցանիշները, որոնք արտացոլում են ծրագրի արդյունավետությունը՝ ներառելով ՀՀ Սյունքի մարզի համայնքների, կրթական և մշակութային կազմակերպությունների, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության կրողների ներգրավվածությունն ու մասնակցությունը:
Նշենք, որ 2022 թ. ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի հիմնադրամից միջազգային աջակցություն անվանակարգով Հայաստանի Հանրապետությանը տրամադրվել է դրամաշնորհ (US$ 74,855.00) «ՀՀ Սյունիքի մարզի բանահյուսական ժառանգության համայնքահեն գույքագրումը, փաստաթղթավորումը և պահպանումը» վերնագրով հայտի շրջանակում երկու տարի ժամկետով ծրագիր իրականացնելու համար: Հայտը պատրաստվել է ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի նախաձեռնությամբ և ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության խորհրդատվական աջակցությամբ:
Հայտի նպատակն էր գույքագրել, պահպանել և խթանել ՀՀ Սյունիքի մարզի ոչ նյութական մշակութային ժառանգությունը՝ որպես տարածաշրջանի տեղական առանձնահատկությունների ու ինքնության դրսևորում, քանի դեռ այն կենսունակ է և շրջանառվում է ժողովրդական հեքիաթների, առասպելների, լեգենդների, ավանդույթների, ասացվածքների, ծիսական երգերի և այլն ձևերով: Ներկայում անհրաժեշտություն է այս ամենի գրանցումը՝ կապված սերնդափոխության և ժառանգության փոխանցման ապահովման հետ:

«Լոռու ժողովրդական երգեր․ բանահավաք Բոգդան Հովհաննիսյան»

«Լոռու ժողովրդական երգեր․ բանահավաք Բոգդան Հովհաննիսյան»

«Լոռու ժողովրդական երգեր․ բանահավաք Բոգդան Հովհաննիսյան»

Մայիսի 8-ին Վանաձորի Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցու դահլիճում տեղի ունեցավ Վանաձորի Իրական դպրոցում գործող «Ճարտար» արվեստասերների ակումբի ուսանողների իրականացրած «Լոռու ժողովրդական երգեր․ բանահավաք Բոգդան Հովհաննիսյան» գրքույկի շնորհանդեսը։ Ելույթ ունեցավ Երևանի Իրական դպրոցում գործող «Ճարտար» ակումբի երգչախումբը։ Ծրագում՝ Սբ Ներսես Շնորհալի, Կոմիտաս, Անտոնիո Վիվալդի, Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտ, Ցեզար Ֆրանկ, Էդգար Հովհաննիսյան, Բենջամին Բրիտտեն և այլն։

«Հացն ու Գինին․ որսը, խնջույքն ու սննդային կոդերը «Սասնա ծռեր» էպոսում և հայ միջնադարյան գրականության մեջ»

«Հացն ու Գինին․ որսը, խնջույքն ու սննդային կոդերը «Սասնա ծռեր» էպոսում և հայ միջնադարյան գրականության մեջ»

«Հացն ու Գինին․ որսը, խնջույքն ու սննդային կոդերը «Սասնա ծռեր» էպոսում և հայ միջնադարյան գրականության մեջ»

Մատենադարանի հրատարակչությունը լույս է ընծայել Մատենադարանի ավագ գիտաշխատող, բան. գիտ. թեկնածու Հայկ Համբարձումյանի «Հացն ու Գինին․ որսը, խնջույքն ու սննդային կոդերը «Սասնա ծռեր» էպոսում և հայ միջնադարյան գրականության մեջ» մենագրությունը:
Գրքում հայ միջնադարյան գրականության և «Սասնա ծռեր» դյուցազներգության համեմատական քննությամբ ներկայացվում են էպիկական ու գրական հերոսների սննդի հայթայթման ձևերը և հատկապես որսորդությունը, սննդային նախապատվությունները, հիշատակվող կերակրատեսակների օգտագործման կերպն ու ժամանակը։ Անդրադարձ է կատարվում կերակրատեսակների ու սննդային կոդերի կենցաղային, ծիսական ու գեղարվեստական նշանակությանն ու գործառույթներին։
Խմբագիր՝ բան. գիտ. դոկտոր Գոհար Մուրադյան
Գիրքը տպագրվել է «Առատաշեն վայների» ընկերության հովանավորությամբ:

«Ափդեյթ 4. երգվող երգեր». կմշակվի և կկատարվի Գեղարքունիքի մարզից հավաքագրված 10 երգ

«Ափդեյթ 4. երգվող երգեր». կմշակվի և կկատարվի Գեղարքունիքի մարզից հավաքագրված 10 երգ

«Ափդեյթ 4. երգվող երգեր». կմշակվի և կկատարվի Գեղարքունիքի մարզից հավաքագրված 10 երգ

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության ֆինանսական աջակցությամբ և «Սևան» երիտասարդական ակումբ» հասարակական կազմակերպության նախաձեռնությամբ իրականացվում է «Ափդեյթ 4. երգվող երգեր» ծրագիրը:
«Ափդեյթ 4. երգվող երգեր» ծրագիրը հավանության է արժանացել «Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանության ծրագրեր» անվանակարգով դրամաշնորհային մրցույթի արդյունքում:
«Ափդեյթ» շարքի նախորդ ծրագրերի ընթացքում հասարակական կազմակերպության երիտասարդները գրանցել, նոտայագրել, ձայնագրել և ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Գավառ, Մարտունի, Վարդենիս, Սևան համայնքներում ներկայացրել են Սևանի առափնյա շրջանների երգային բանահյուսության նմուշները:
«Ափդեյթ 4» ծրագրի ընթացքում մասնագետ-երաժշտի խորհրդատվությամբ կմշակվի և տեղացի երաժիշտների մասնակցությամբ կկատարվի մարզից հավաքագրված 10 երգ, որոնցից մեկը կձայնագրվի «ԳԱՄՄԱ» բենդի մասնակցությամբ: Կկազմակերպվեն մարզային համերգաշարեր` հանրայնացնելով ու վերարժևորելով տեղական ոչ նյութական մշակութային ժառանգությունը՝ ստեղծելով աուդիովիզուալ մնայուն բովանդակություն:
Ծրագրի նպատակն է հանրայնացնել ու կենսունակություն հաղորդել Սևանի ավազանի համայնքներում վերջին 3 տարիներին իրականացված ծրագրերի արդյունքում գրանցված երգերին` նպաստելով երգային մշակույթի պահպանությանն ու երիտասարդների միջոցով դրա տարածմանը:
Հոլովակում ներկայացվում է տեղացի երաժիշտների մասնակցությամբ երգերի մշակման ընթացքը՝ https://www.facebook.com/reel/319726737582953:

Ջրվեժի ուխտի օրը՝ ազգային երգ ու պարով

Ջրվեժի ուխտի օրը՝ ազգային երգ ու պարով

Ջրվեժի ուխտի օրը՝ ազգային երգ ու պարով

Ազգային պարի զարգացման և տարածման նպատակով՝ ամիսը մեկ անգամ Ջրվեժ համայնքում անցկացվում են ազգային պարերի բաց դասեր։
Մեր նախնիների ուխտագնացությունների զարդն են եղել երգն ու պարը։ Միջոցառումը սկսվեց Կաթողիկե եկեղեցու բակում և շարունակվեց Համայնքապետարանի վարչական շենքի հարակից տարածքում։ Հյուրեր՝ Մասունք ավանդական երգի-պարի համույթ և Ջրվեժի երաժշտական դպրոց: Նախաձեռնողներ՝ Ջրվեժի Կաթողիկե եկեղեցի, Ջրվեժի համայնքապետարան, Անանենց Արվեստանոց:

Հայրիկ Մուրադյան - 119

Հայրիկ Մուրադյան – 119

Հայրիկ Մուրադյան - 119

«Խարույկ» ՀԿ-ի «Միշտ Դեպի Լույս» նախաձեռնությունը «Բարձունք» կենտրոնում կազմակերպել էր ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ, երգիչ-բանահավաք, ազգագրագետ Հայրիկ Մուրադյանի 119-ամյակին նվիրված երեկո։ Երեկոյի ընթացքում խոսվեց նրա ծավալած գործունեության մասին, ցուցադրվեց մեծ հայի մասնակցությամբ «Այբ Բեն Գիմ» ֆիլմը, երեկոն ավարտվեց երգ ու պարով` «Վան» խմբի մասնակցությամբ։ Երեկոյի հատուկ հյուր` Ալեքսան Հարությունյան։

«Ալեքսանդրապոլի բաղնիքի ծեսը». դասախոսություն

«Ալեքսանդրապոլի բաղնիքի ծեսը». դասախոսություն

«Ալեքսանդրապոլի բաղնիքի ծեսը». դասախոսություն

Գյումրու Ժողովրդական ճարտարապետության և քաղաքային կենցաղի թանգարանում ազգագրագետ Կարինե Բազեյանը ներկայացրեց դասախոսություն՝ «Ալեքսանդրապոլի բաղնիքի ծեսը» թեմայով։
Հետաքրքիր և բովանդակալից հանդիպման արդյունքում խոսվեց բաղնիք գնալու ավանդույթի մասին, թե ինչպես էին ալեքպոլցիները բաղնիք գնում հատուկ բոխչայով, սպիտակեղենով, գլխակապերով, շապիկներով։
Բաղնիք գնալը եղել է մեծ արարողակարգ: Գնում էին առավոտյան ժամը 10-ին և վերադառնում երեկոյան, իրենց հետ տանելով նաև սնունդ:
Հետաքրքիր էր նաև, որ կանայք գնում էին ամբողջությամբ զարդարված, թանկարժեք զարդերով, դրանով ուզում էին ցույց տալ իրենց սոցիալական վիճակը:
Դասախոսությունները իրականացվում են ՀՀ ԳԱԱ Շիրակի հայագիտական հետազոտությունների կենտրոնի հետ համագործակցությամբ:

«Պարի տոնն ազգային ոգով»(1)

«Պարի տոնն ազգային ոգով»

«Պարի տոնն ազգային ոգով»(1)

Ապրիլի 29-ին ԵԹԿՊԻ-ի աջակցությամբ և Խորեոգրաֆիայի ամբիոնի դասախոս Արթուր Հարությունյանի նախաձեռնությամբ Հանրապետության հրապարակում կայացավ «Պարի տոնն ազգային ոգով» խորագրով մշակութային ծրագիրը՝ մայրաքաղաքի և մարզային երաժշտական դպրոցների դհոլահարների, ավանդական համույթների, պետական անսամբլների և այլ պարային խմբերի մասնակցությամբ։

Պարի միջազգային օրը Անգլիական այգում

Պարի միջազգային օրը Անգլիական այգում

Պարի միջազգային օրը Անգլիական այգում

Պարը հայոց աղոթք և ռազմակոչ է միաժամանակ։ Եվ երբ պարը կռվից էլ զորեղ է դառնում, կռիվը պարից էլ ավելի թեթև է ճախրում, պարը հայոց հավաքական ոգու կանչն է․ պարի միջազգային օրը՝ ապրիլի 29-ին, Անգլիական այգում միջոցառում էր նախաձեռնել «Կարին» ավանդական երգի-պարի խումբը։

Հոդվածի ֆոտո(1)

«Ինչպես են ստեղծվում արհեստները». անիմացիոն ֆիլմեր

Հոդվածի ֆոտո(1)

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության աջակցությամբ Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանում տեղի է ունեցել «Ինչպես են ստեղծվում արհեստները» ծրագրի շնորհանդեսը:
Միջոցառմանը ներկա են եղել ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը և նախարարի տեղակալ Ալֆրեդ Քոչարյանը:
Ծրագրի շրջանակում ստեղծվել են 6 կարճամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր, որոնք պատմում են Հայաստանում հնագույն ժամանակներից մինչև մեր օրերը կիրառվող արհեստների մասին՝ գորգագործություն և կարպետագործություն, ասեղնագործություն և ժանեկագործություն, թաղիքագործություն, խեցեգործություն, դարբնություն, փայտարվեստ:
ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը շնորհակալություն է հայտնել մասնակից կառույցներին, խմբերին ու անհատներին կատարած մեծ աշխատանքի համար. «Աշխատանքը հաջողում է, երբ ապահովված է ստեղծագործական առողջ միջավայր, որտեղ յուրաքանչյուրը մտածում է լավ արդյունքի մասին: Այս ծրագրի արդյունքը պարտավորեցնում է ոլորտը մշտապես ուշադրության կենտրոնում պահել, տարածել ժողովրդական արվեստների մասին գիտելիքը թե՛ միջազգային հարթակներում, թե՛ մեր հանրության շրջանում: Ծրագիրը կարող է դառնալ հրաշալի կրթական նյութ նաև դպրոցների համար. այն մեր երեխաների համար առավել տեսանելի և ընկալելի կդարձնի դասագրքային գիտելիքը: Առանձնահատուկ շնորհակալություն եմ հայտնում մեր ժողովրդական վարպետներին, որոնց աշխատանքը տեսանելի դարձնելու խնդիր ունենք: Ուրախ եմ, որ թանգարանի հետ հաջող համագործակցությամբ նրանց աշխատանքն ավելի գնահատված և արժևորված է դառնում»:
Ժաննա Անդրեասյանն ընդգծել է, որ նախարարությունը պատրաստակամ է աջակցելու ազգայինի տարածմանը և հանրահռչակմանը միտված գաղափարներին:
Ֆիլմաշարը նվիրված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի 20-ամյակին և ներկայացվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի տարբերանշանով։
Երկլեզու՝ հայերեն և անգլերեն ֆիլմերի ստեղծման շուրջ աշխատել են «Invisible Friends» անիմացիոն ստուդիայի մասնագետները, որոնք տարբեր երկրներից են՝ Հայաստան, Ռուսաստան, Վրաստան, Իսրայել, Ֆրանսիա:
Ֆիլմերի վիզուալ բովանդակությունը ստեղծելիս օգտագործվել են ինչպես Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանի, այնպես էլ Հայաստանի պատմության թանգարանի հավաքածուն և անհատ վարպետների անձնական արխիվները։
Միջոցառման շրջանակում տեղի է ունեցել նաև «Խնձորեսկ» տիպի գորգի կտրման արարողություն՝ նվիրված թանգարանի 45-ամյակին: Այն գործել է Լեռնային Ղարաբաղից բռնի տեղահանված Մարգարիտա Խաչյանը, որը 2023 թվականից աշխատում է Ժողովրդական արվեստների թանգարանում: Ելույթով հանդես է եկել նաև թանգարանի նորաստեղծ «Մանել» երգչախումբը:
Նախարար Ժաննա Անդրեասյանը թանգարանի տնօրեն Լուսինե Թորոյանի ուղեկցությամբ շրջայց է կատարել թանգարանում, ծանոթացել հիմնական ցուցանմուշներին, ժամանակավոր ցուցադրություններին և կրթական ծրագրերին: