քննառկւմ

Քննարկում. Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության անհապաղ պաշտպանության կարիք ունեցող արժեքների ցանկ

ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությունում տեղի է ունեցել ԿԳՄՍ նախարարին կից ոչ նյութական մշակութային ժառանգության հարցերի մասնագիտական խորհրդի հերթական նիստը: Այն վարել է նախարարի տեղակալ Արա Խզմալյանը:

Ողջունելով խորհրդի անդամներին՝ նախարարի տեղակալն ընդգծել է, որ մշակութային քաղաքականությունը չի կարող տարանջատված լինել արտաքին քաղաքականությունից. «Ամեն ինչ պետք է անենք միջազգային տեղեկատվական ինքնամեկուսացման մեջ չհայտնվելու, կապը չխզելու համար. մեզ համար այժմ՝ առավել քան երբևէ, կարևոր է ներկա լինել այդ միջավայրում: Պետք է հստակեցնենք ոլորտի ռազմավարական առաջնահերթությունները, իմանանք՝ ինչպես ենք դիրքավորվում միջազգային հարթակում»:

Նախքան նիստի օրակարգին անցնելը խորհրդի անդամ, ՀՀ ԳԱԱ արվեստի ինստիտուտի ժողովրդական երաժշտության բաժնի ավագ գիտաշխատող Հռիփսիմե Պիկիչյանը ներկայացրել է ոլորտում առկա խնդիրները՝ ինստիտուտում պահվող ձայնագրությունների թվայնացման վերաբերյալ: Խնդրի առնչությամբ նախարարի տեղակալ Արա Խզմալյանը նշել է, որ պետք է աշխատել պահպանված ժառանգությունը ոչ միայն թվայնացնելու, այլև կենսունակ դարձնելու, երգն ու երաժշտությունը երաժշտական խմբերի միջոցով հանրայնացնելու ուղղությամբ՝ որոշակի ծրագրերի մշակմամբ, և այդպիսով նաև ձևավորելով միջոլորտային ամուր կապ:

Անցնելով օրակարգային հարցերին՝ խորհրդի անդամները, ըստ ընթացակարգի, խորհրդի նոր նախագահ են ընտրել Հռիփսիմե Պիկիչյանին:

Հանդիպմանը քննարկվել է ոչ նյութական մշակութային ժառանգության անհապաղ պաշտպանության կարիք ունեցող արժեքների ցանկը: Խորհրդի անդամները հանդես են եկել առաջարկություններով, մասնագիտական դիտողություններով:

Առանձին-առանձին անդրադառնալով ցանկում ընդգրկված արժեքներին՝ ամփոփվել են ներկայացված առաջարկները, լրամշակման, խմբագրման ենթակա կետերը, արժեքներին վերաբերող մասնագիտական առանձնահատկությունները, արված աշխատանքը և անելիքները, կարևորվել են ձեռք բերված հմտությունները: Մասնավորապես, առաջարկվել է «ասեղնագործությունը» հանել ցանկից՝ որպես անհապաղ պաշտպանության կարիք ունեցող արժեք, քանի որ վերջին տարիներին ասեղնագործական նմուշների պահպանման ակտիվ գործունեություն է ծավալվում դասընթացների կազմակերպման միջոցով:

Քննարկվել է նաև Իրանի Իսլամական Հանրապետության ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ազգային հանձնաժողովից ստացված առաջարկների՝ համատեղ հայտ պատրաստելու ցանկը: Որոշվել է առաջարկող կողմից խնդրել հիմնավոր տեղեկություններ ցանկի նմուշների վերաբերյալ՝ հետագա համագործակցությունը հստակեցնելու նպատակով:

unesco jarang

Հայկական ոչ նյութական մշակութային ժառանգությունը՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Կենսունակ ժառանգություն» պարբերականում

Լույս է տեսել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հովանու ներքո գործող Հարավարևելյան Եվրոպայի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային կենտրոնի (Սոֆիայի կենտրոն) 2021 թ. պարբերականը, որում ընդգրկված են նաև հայկական ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանությանը նվիրված հոդվածներ։

 Մասնավորապես հրապարակվել են «Այրոգի» ստվերների թատրոնի ղեկավար Արմեն Կիրակոսյանի «Հայկական ստվերների թատրոնի պատմությունից» և «Գաֆէսճեան» արվեստի կենտրոնի կրթության գծով տնօրեն Էլիզաբեթ Շիրինյանի «Ինքնության այբուբեն. իմ հայկական այբուբենը» հոդվածները, որոնցում ներկայացվում են հայկական ոչ նյութական մշակութային ժառանգության բազմազանությունը և այդ շրջանակում առանձնացող ինքնատիպ դրսևորումները (տե՛ս՝ էջ 101-111), ինչպես նաև Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտի և Հովհաննես Թումանյանի թանգարանի գործունեությանը վերաբերող ակնարկներ (տե՛ս՝ էջ 33-36)։
 

Հայկական ստվերների թատրոնի մասին պատմող հոդվածում անդրադարձ է արվում ժողովրդական թատրոնի այդ տեսակի պատմությանը, ձևավորման ընթացքին և արդի զարգացումներին։ Հայոց այբուբենին նվիրված հետաքրքրական հոդվածը ներկայացնում է «Գաֆէսճեան» արվեստի կենտրոնի «Հայ գրերն իմ գրչով» կրթական ծրագիրը: Այն անցկացվում է Գրիգոր Խանջյանի եռամաս որմնանկարի ցուցադրությամբ՝ ունկնդիր աշակերտի ուշադրությունը հրավիրելով «Հայոց այբուբեն» հատվածին, որը բացահայտում է յուրահատուկ ոճով ու գույներով առանձնացող թռչնատիպ տառերի զարմանահրաշ աշխարհը։

 Հայաստանը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Սոֆիայի կենտրոնի հետ համագործակցում է 2013 թ.-ից և ակտիվորեն մասնակցում է կենտրոնի կազմակերպած ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանությանն ուղղված միջոցառումներին` այդ համագործակցությունը դիտարկելով որպես հայկական մշակութային ժառանգության տարածման և միջազգային հանրահռչակման լայն հնարավորություն։

Նշյալ պարբերականին կարելի է ծանոթանալ հետևյալ հղմամբ:

 

dramashnorh

Դրամաշնորհային մրցույթ. «Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանության ծրագրեր»

Հայաստանի Հանրապետության կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը (այսուհետ՝ նաև պատվիրատու), որը գտնվում է Վազգեն Սարգսյան 3, Կառավարական տուն 2 հասցեում, հայտարարում է դրամաշնորհի հատկացման մրցույթ, որը կազմակերպվում է armeps (www.armeps.am) էլեկտրոնային համակարգի միջոցով; Մրցույթի արդյունքում հաղթող ճանաչված կազմակերպությանը սահմանված կարգով կառաջարկվի կնքել դրամաշնորհի տրամադրման՝ նվիրաբերության պայմանագիր (այսուհետ` պայմանագիր)։

Սույն մրցույթի անցկացման կարգը, հայտ կազմելու ներկայացնելու պայմանները ինչպես նաև մրցույթին մասնակցելու իրավունք չունեցող կազմակերպություններին ներկայացվող պայմանները սահմանված են հրավերով:

Մրցույթին մասնակցության հայտերն անհրաժեշտ է ներկայացնել էլեկտրոնային ձևով` էլեկտրոնային armeps (www.armeps.am) համակարգի միջոցով մինչև 2022թ. փետրվարի 12-ը, ժամը 11:00-ը: Սույն հայտարարությունը էլեկտրոնային armeps (www.armeps.am) համակարգում հրապարակվելու օրը հրապարակվում է նաև պատվիրատուի՝ www.ecsc.am հասցեով գործող պաշտոնական ինտերնետային կայքում՝ նշելով հրապարակման ամսաթիվը:

Հայտերի բացումը տեղի կունենա էլեկտրոնային ձևով` armeps համակարգի միջոցով՝ 2022թ. փետրվարի 12-ին, ժամը 11:00-ին։

Սույն հայտարարության հետ կապված լրացուցիչ տեղեկություններ ստանալու համար կարող եք դիմել մասնագիտական խմբի քարտուղար` Նաիրա Կիլիչյանին:

Հեռախոս՝ 010 599 629 Էլ. Փոստ՝ [email protected]

hol

Ժառանգության պահպանություն. ստեղծվել են հայկական ավանդական խաղերի և ուտելի բույսերի շտեմարաններ

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության աջակցությամբ և Վանաձորի «ՀԿ Կենտրոն» քաղաքացիական հասարակության զարգացման հասարակական կազմակերպության նախաձեռնությամբ «Եկեք խաղանք հայերեն» ծրագրի շրջանակում ստեղծվել են «Հայկական ավանդական խաղերի» և «Ուտելի բույսերը հայկական խոհանոցում» խորագրերով էլեկտրոնային շտեմարաններ, ինչպես նաև հայկական ուտեստների վերաբերյալ 10 վարպետաց տեսադասեր:

 Տեղեկատվական շտեմարանների և հայկական ավանդական կերակրատեսակների վարպետաց տեսադասերի նկարահանումների նպատակը ՀՀ Լոռու մարզի Թումանյանի տարածաշրջանի 10 համայնքների (Ճոճկան, Շամուտ, Չկալով, Շնող, Դսեղ, Արևածագ, Կաճաճուտ, Աքորի, Մղարթ, Օձուն) խաղերին և ուտեստներին վերաբերող ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանումն ու տարածումն է:

Ծրագրի արդյունքում ստեղծված հայկական ավանդական խաղերի շտեմարանը կարևոր տեղեկություններ է ներառում հայկական ավանդական և արդեն իսկ մոռացության մատնված բազմաթիվ խաղերի մասին: Ծրագրի աշխատակազմն արդեն իսկ սկսել է հայկական ավանդական որոշ խաղեր ներկայացնել կազմակերպության շահառուներին՝ դրանց գործնական կիրառության և գովազդման միջոցով: Այդ խաղերից են՝ հոլը, յոթ քարը, քարկտիկը, հավալան և այլն:

 Հայկական ավանդական խաղերի շտեմարանը հասանելի է առցանց հարթակում՝ «ՀԿ Կենտրոնի» կայքէջում, ֆեյսբուքյան էջում և https://bit.ly/3bTnQKA հղմամբ:
 

«Ուտելի բույսերը հայկական խոհանոցում» ՀՀ Լոռու մարզի շտեմարանը կազմվել է դաշտային աշխատանքների, առկա գրականության և տարբեր աղբյուրների ուսումնասիրության ու հայկական խոհանոցի վարպետների հետ հարցազրույցների արդյունքում: Հասանելի է հետևյալ հղմամբ` https://bit.ly/2LP2AL7

 Վարպետաց տեսադասերի ընթացքում նկարահանվել են Լոռվա մարզում տարածված և կիրառվող ավանդական (փոխինձ, ավելուկով ապուր և աղցան, լոբիով դդմապուր, աղցան բազուկի տերևներով, զիմելով աղցան, բալդրղանի թթու, շուշանի թթու, դանդուռով թթու, փիփերթով ապուր, կարտոֆիլով աղցան, կիրկաշ, հոնի փշեջուր, արիշտա, կոնչոլ, յեղուճիլ/յեղուշոր) և հեղինակային կերակրատեսակների (օձունյան զիբեթ, դդմիկաբլիթով տորթ, ածիկով կոտլետ, բանջարով և սնկով կոլոլակ, թելուկով ձվածեղ և այլն) մասին պատմող հոլովակներ:
 

Դրանք ևս հասանելի են առցանց տիրույթում՝ «ՀԿ Կենտրոնի» յություբյան ալիքում՝ https://www.youtube.com/watch?v=5IBuf-LXFCA:

 Հայկական խաղերը և ազգային խոհանոցը ոչ նյութական մշակութային ժառանգության կարևոր դրսևորումներից են, որոնք պետք է պահպանել և փոխանցել գալիք սերունդներին:

tarehac

Վերադարձ ինքնությանը. Միասին թխում ենք ՏԱՐԵՀԱՑ

Սիրելի հետևորդներ,

շարունակելով ազգային ինքնությանը վերադառնալու մեր առաքելությունը՝ այս անգամ առցանց հարթակում Ժողովրդական արվեստների թանգարանը Ձեզ կներկայացնի Ամանորյա և Սուրբ Ծննդյան խորհդանիշերից մեկը՝ Տարեհացը:

Դեկտեմբերի 27–ին՝ ժամը 15:00–ին, մեր ուղիղ եթերում Ժողովրդական վարպետ Լալա Մնեյանի հետ կծանոթանանք պահքի և ուտիսի տարեհացի բաղադրությանը, խորհրդին և կբացահայտենք պատրաստման գաղտնիքները:

Ուղիղ եթերին անպայման հետևեք փոքրիկների հետ, որովհետև պատրաստելու ենք նաև իրենց կողմից շատ սիրված ասիլ-բասիլներ:

Միասին պահպանենք ազգային ավանդույթները:

Հաղթելու ենք մշակույթով…

heqiat

Արարի՛ր քո հեքիաթը

Հեքիաթը ժողովրդական բանահյուսության ամենասիրված տեսակներից մեկն է, որը դեռ մանկուց բոլորիս կյանքի ուղեկիցն է եղել։ Իսկ ինչու՞ ինքներս չփորձենք արարել մե՛ր հեքիաթը, այն էլ հրաշքի սպասումներով լի Ամանորին և Սուրբ Ծնունդին ընդառաջ։ Գուցե ստացվի, գուցե փոխենք իրականությունը։ Հովհ․ Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանը 3-100 տարեկան բոլոր բոլորին առաջարկում է արարել իրենց հեքիաթը, որի հերոսների շարքում անպայման պետք է լինի բազմախորհուրդ ու իմաստուն Վիշապագորգը։

Ուղարկի՛ր քո հեքիաթը [email protected] էլ․փոստին մինչև 2021 թ.-ի հունվարի 8-ը։ 2021 թվականին լավագույն հեքիաթները կնկարազարդվեն, կտեղադրվեն մեր էջում և կտպագրվեն։

Հավատանք հրաշքին, ստեղծե՛նք հրաշքը:
Հաղթահարենք ու հաղթենք մշակույթով։

sofia

Սոֆիայի կենտրոնի առցանց համաժողովը՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոնմժ պաշտպանության մասին կոնվենցիայի շրջանակում

Սոֆիայի կենտրոնի առցանց համաժողովը՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պաշտպանության մասին կոնվենցիայի շրջանակում

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հովանու ներքո գործող Հարավարևելյան Եվրոպայի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության տարածաշրջանային կենտրոնի (Սոֆիայի կենտրոն) նախաձեռնությամբ տեղի է ունեցել կենտրոնի ամենամյա գլխավոր համաժողովը:

Միջոցառմանը մասնակցել են Բուլղարիայի Հանրապետության և 14 անդամ պետությունների (Հայաստան, Ալբանիա, Խորվաթիա, Կիպրոս, Վրաստան, Հունաստան, Մոնտենեգրո, Ռումինիա, Մոլդովա, Սերբիա, Սլովենիա, Ուկրաինա, Իտալիա) մշակութային ժառանգության ոլորտը համակարգող պետական, գիտական, մշակութային կազմակերպությունների, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ազգային հանձնաժողովների ներկայացուցիչներ, ոչ նյութական մշակութային ժառանգության փորձագետներ։

Հայաստանի Հանրապետությունից համաժողովին մասնակցել են ՀՀ ԱԳՆ Բազմակողմ քաղաքականության և զարգացման համագործակցության վարչության ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ու բազմակողմ կրթամշակութային համագործակցության բաժնի երկրորդ քարտուղար Ա. Հակոբյանը և ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության մշակութային ժառանգության և ժողովրդական արհեստների վարչության գլխավոր մասնագետ Ն. Կիլիչյանը։

Հանդիպման օրակարգի հիմնական հարցերն էին Սոֆիայի կենտրոնի 2019 թ.-ի բովանդակային և ֆինանսական հաշվետվությունների, քովիդ-19 համավարակով պայմանավորված 2020-2021 թթ. աշխատանքային ծրագրերի փոփոխությունները և բյուջեի քննարկումները, ինչպես նաև առկա իրավիճակում ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանության մարտահրավերներն ու խնդիրները։

Հանդիպման արդյունքում մատնանշվել են ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանությանն ուղղված մի շարք գիտական, կրթական ու մշակութային ծրագրերի իրականացման առաջնահերթությունները և դրանց շարունակականությունն ապահովելու անհրաժեշտությունը։

sasna

Էպոսը ճանաչվեց որպես համամարդկային մշակութային արժեք

#Մշակութային_արժեք #ՅՈՒՆԵՍԿՕ_ի_ոչ_նյութական_մշակութային_ժառանգության #Սասունցի_Դավիթ

2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ին «Սասնա ծռեր կամ Սասունցի Դավիթ էպոսի կատարողական դրսևորումները» հայտն ընդգրկվեց ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկում։ https://is.gd/1LtmUy , https://is.gd/V9PQJA

ԷՊՈՍԸ ՃԱՆԱՉՎԵՑ ՈՐՊԵՍ ՀԱՄԱՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԱՐԺԵՔ։

«Սասունցի Դավիթ» էպոսը համարվում է ազգային ֆոլկլորը ներկայացնող ամենակարեւոր աշխատություններից մեկը, որը յուրահատուկ հանրագիտարան-պահոց է հայ ժողովրդի, նրա կրոնի, փիլիսոփայության, ավանդույթների մասին: Սասնա ծռեր» կամ «Սասունցի Դավիթ» հայ ժողովրդի ազգային դյուցազնավեպը վիպասացների և բանահավաքների կողմից կոչվել է նաև «Սասնա փահլևաններ», «Սասնա տուն», «Ջոջանց տուն», «Սասունցի Դավիթ կամ Մհերի դուռ», «Դավիթ և Մհեր», «Դավթի պատմություն», «Դավթի հեքիաթ» և այլն։ Ներկայացնում ենք ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարանի «Սասնա Ծռեր» էլեկտրոնային շտեմարանը, որտեղ ընդգրկված վիպասանների պատումները վերցված են ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի և ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գիտական գրադարանի արխիվից։

karmir

«Առածանի» ցուցահանդեսը ներկայացնում է 100 հայկական ասացվածքների՝ 100 նկարիչների պատկերազարդումներ

ՀՀ #ԿԳՄՍ նախարարության աջակցությամբ, Հայաստանի նկարիչների միությունը իրականացնում է «#Առածանի» արտ-նախագծի խմբակային ցուցահանդեսը, որի շրջանակում ներկայացվում են 100 հայկական ասացվածքների՝ 100 հայ նկարիչների պատկերազարդումները: Ցուցադրության բացումը տեղի է ունեցել այսօր՝ դեկտեմբերի 5-ին, նկարիչների միության մեծ դահլիճում և կգործի մինչև դեկտեմբերի 10-ը:

 «Սարեր» մշակութային ՀԿ-ի նախագահ-համահիմնադիր, «Առածանի» արտ-նախագծի հեղինակ Էռնա Ռևազովայի խոսքով՝ «Առածանին» հայոց աշխարհի բոլոր ծայրերից հավաքված ավելի քան 2000 ասացվածքներն են, որոնցից ընտրվել են 100-ը և առաջարկվել հայ նկարիչներին պատկերազարդել դրանք:
 
Հայ ժողովրդի՝ հազարամյակների քննությունն անցած պատգամներն ուսումնասիրել, հավաքել և նախորդ դարակեսին հրատարակել է Արամ Ղանալանյանն իր «Հայկական առածանի» ժողովածուում, որի անվանումն էլ փոխառվել է արտ-նախագծի համար։
 

«Մենք բոլորս գիտենք և գործածում ենք այս ասացվածքները։ Երբեմն հեգնական, հաճախ զվարճալի այս թևավոր խոսքերը մեր ժողովրդի իմաստության ցուցանիշն են։ Հայկական ասացվածքների աշխարհը հարուստ ու բազմազան է, նաև՝ շատ ցայտուն։ Նախագծի ներշնչանքի աղբյուրը հոլանդացի վարպետ Պիտեր Բրեյգել Ավագի «Գլխիվայր աշխարհը» ստեղծագործությունն է, որտեղ արվեստագետը ներկայացրել է ավելի քան հարյուր ֆլամանդական առած-ասացվածք»,- հավելել է նախագծի հեղինակը:

 «Այս նախագիծն իրոք բացառիկ է, քանի որ մեկ թեմայով միավորված այսքան շատ ստեղծագործություն, իրապես, մարտահրավեր էր մեզ համար։ Բայց միության նկարիչները մեծ խանդավառությամբ ընդունեցին այս գաղափարը, ինչպես նաև ԿԳՄՍ նախարարության դրամաշնորհային ծրագրի մասնագետները, ովքեր մեզ վստահեցին պետական դրամաշնորհը»,- նշել է Հայաստանի նկարիչների միության նախագահ Սուրեն Սաֆարյանը և հավելել, որ նախագծին մասնակցել են շատ տարբեր նկարիչներ՝ հայտնի, և ոչ այնքան, նկարիչների միության անդամ հանդիսացող, և անկախ արտիստներ, ավագ և երիտասարդ սերնդի ներկայացուցիչներ։ Ամեն մեկը յուրովի է պատկերել իրեն բաժին հասած ասացվածքը։
cucahandes

Ցուցահանդես ՆԱՄ-ում | Exhibition at NAI

«Նարեկացի» արվեստի միությունը՝ համագործակցելով «Հրայր և Աննա Հովնանյան» հիմնադրամի հետ, 2020 թվականի հունիսի 1-ից մինչև դեկտեմբերի 1-ը, «Նարեկացի» արվեստի միության Երևանի մասնաճյուղում սփյուռքահայ երեխաների և պատանիների համար անվճար հիմունքներով իրականացրեց երգի և նկարչության դասընթացներ, իսկ ՆԱՄ-ի Շուշիի մասնաճյուղում՝ կարպետագործության և կավագործության դասեր, որոք, ցավոք, հայտնի պատճառներով, կիսատ մնացին:

«Հնարավորություններ երիտասարդների համար» ծրագրի շրջանակում նոյեմբերի 29-ին «Նարեկացի» արվեստի միության երևանյան մասնաճյուղում տեղի ունեցավ նկարչության դասընթացների մասնակիցների հաշվետու ցուցահանդեսը:

Միջոցառմանը միության կողմից երեխաներին բաժանվեցին քաղցրավենիքներ:

Ելույթի խոսքով հանդես եկավ «Նարեկացի» արվեստի միության հիմնադիր Նարեկ Հարությունյանը՝ շնորհակալ լինելով «Հրայր և Աննա Հովնանյան» հիմնադրամին այս հնարավորության համար:

-«Նարեկացի» արվեստի միությունը՝ անկախ համավարակից, անկախ ստեղծված ծանր ժամանակներից, փորձեց, չնայած դժվարություններին, շարունակել իր գործունեությունը: Այս ծրագրի շրջանակում երեխաները բացահայտեցին իրենց կարողությունները՝ ստեղծելով հիանալի նկարներ. լավ կլիներ, որ նրանք հետագայում էլ զբաղվեին նկարչությամբ,-նշեց Նարեկ Հարությունյանը:

Հովնանյան Հիմնադրամը պաշտոնապես ստեղծվել է 1986թ. և իր առաքելությունն է հռչակել՝ ի աջակցություն մշակութային, կրթական, հոգևոր, գիտական, գրական և այլ հարակից ոլորտների զարգացմանը: