ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ

Հայաստանի սիրիահայ համայնքի ասեղնագործական մշակույթը

ՀՈԴՎԱԾՆԵՐ

Ավանդական արհեստ, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի հետ կապված հմտություններ եւ գիտելիքներ։

The embroidery school of Cilicia, whose carriers are Syrian-Armenian women, was formed on the basis of the traditions of the Ani school. In Cilicia, however, several centers stand out, the most prominent of which are Marash, Aintap, Urfa. The oldest examples of embroidery made with the Marash pattern in Armenia are from the 18th century, but 14th-15th centuries dated examples are preserved in the Ashmolean Museum at the University of Oxford. Armenians have settled in Syria since ancient times, but a large Armenian community was formed in Aleppo at the beginning of the 20th century, after the Genocide. Cilicia-Armenians from Aintap, Marash, Urfa and other cities settled here, who brought with them the knowledge and skills of Armenian crafts, through which they were able not only to make a living, but to keep the tradition alive, to create unique designs of embroidery and lace. The high-quality handicrafts of Armenian women and girls greatly helped them to maintain their existence in a foreign environment. Missionaries contributed to this, providing raw materials to Armenian women working at home, as well as opening workshops in orphanages. Armenian women often united and worked in groups. Their skills were later passed on from mothers to their children and grandchildren, they were taught not only in families, but also in newly created creative associations. Later, thanks to the great work of Armenian women, fashion productions based on embroidery traditions were created in Aleppo.
Syrian Armenian women master more than 15 types of embroidery and lace. In embroidery, the works made with Aintap, Marash, Urfa, Tigranakert, Kilis, Swazi, Van, Malatia stitches, as well as “Shadow work”, “Blind work”, “Titeghi work” techniques are especially noticeable. In lace making, in addition to the traditional embroidered lace, they master the needle-helu, small shuttle, lace and “Lasse” techniques. Syrian-Armenian women have preserved and developed the sewing techniques specific to the Cilicia embroidery school, creating new ornaments and household objects, decorative works in line with modern times. “Aintap stitch” is a special type of threading, which is embroidered by removing the threads of the cloth in the direction of the width and length of the fabric and obtaining grids of the desired shape. Aintap threading is done together with a dumbbell and linear platformers. Currently, embroidery is done on a thicker cloth, keeping the principle, and the new style is called “Hartnkar”. “Marashi stitch” is secret, also known as “woven” stitch. The thread operating in this pattern had a certain order of transitions, a mandatory path to form the simplest ornament, the working thread passed through the same line four times, according to which, only the first and second rows were attached to the cloth, the last two rows were woven over the first ones. “Marashi” embroidery is made with twisted thin cotton threads, on cotton and velvet cloths, using vegetable and geometric ornaments. The Sebastia-Swazi stitch is the Tars stitch. the ornament with colored threads shapes the cloth not from the surface, but from underneath, in order to get the desired pattern on the surface. “Kilis stitch” is a top stitch, a combination of two different colored pieces, the upper one of which was cut according to the ornaments and attached to the takin so that the other colored piece was visible, creating a cut ornament. “Urfa” embroidery is flat, it is made with colored silk threads, sometimes with gold thread, on silk or cotton cloths, exclusively with floral patterns. With the aforementioned sewing and lace techniques, women and girls continue to create the most diverse items for everyday use: tablecloths, blankets, handkerchiefs, curtains, different parts of clothing, dowry accessories for young girls, the best samples of which are donated by women as a vow to the church.
Syrian-Armenian women who moved to Armenia continue to keep alive their inherited embroidery and lace-making traditions. The preservation of the originality and characteristic features of the historical Cilicia embroidery school, their uninterrupted transmission and bringing to the present day is of great importance for the development, dissemination and new appreciation of this field of folk art.

Բարեկենդանը Խաչիկում

Բարեկենդանը Խաչիկում

Բարեկենդանը Խաչիկում

Ձեզ բարիկենդան,
Մեզ բարի զատի՜կ․․․

Փետրվարի 18-ին Կայթ մշակութային հանգույցի /մասնավորապես՝ Թագպար նվագախմբի/, Կէան կրթամշակութային կենտրոնի, «Արև է ելել» ծրագրի, Խաչիկ գյուղի մշակույթի տան համագործակցությամբ բարեկենդանյան ծիսակարգերն աշխուժացրին Խաչիկ համայնքը։

Նոր կրթական ծրագիր Գյումրիում․ «Ստվերների թատրոն»

Նոր կրթական ծրագիր Գյումրիում․ «Ստվերների թատրոն»

Նոր կրթական ծրագիր Գյումրիում․ «Ստվերների թատրոն»

Մարտի 8-ից Գյումրու ժողովրդական ճարտարապետության և քաղաքային կենցաղի թանգարանում կմեկնարկի նոր կրթական ծրագիր՝ «Ստվերների թատրոն», նախատեսված՝ 7-12 տ. դպրոցականների համար:
Ծրագրի շրջանակներում մասնակիցները կծանոթանան թատրոնի պատմությանը, թատերական ժանրերին և փոքրիկ բեմադրություն կներկայացնեն՝ ստվերների միջոցով:
Մասնակցության համար անհրաժեշտ է գրանցվել նախապես:
Խմբում առավելագույնը՝ 8 մասնակից, տևողությունը՝ 45-60 րոպե:
Հեռ․՝ 041 463600։

 

«Հայաստանի Հանրապետության` անհապաղ պաշտպանության կարիք ունեցող ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկերի գրանցման ու կազմման չափորոշիչները և դրանց հիման վրա կազմված ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկը» հաստատվել է ՀՀ կառավարության 2011 թվականի հունվարի 20-ի N 36-Ն որոշմամբ:

 

Ներկա որոշմամբ Հայաստանի Հանրապետության անհապաղ պաշտպանության կարիք ունեցող ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների առկա ցանկը համալրվել է, որի անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 2003 թվականի «Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի և Հայաստանի Հանրապետության Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության մասին օրենքի դրույթներով:

 

Հայաստանի Հանրապետության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկը կազմված էր 12 տարրերից («Կարոս խաչ» վիպերգ, «Լարախաղացություն (փահլևանի խաղեր)», «Վիճակի երգեր», «Ավետիս», «Խաչբուռ», «Ասեղնագործություն», «Բարեկենդան», «Որդան կարմիր. հայկական որդանին առնչվող ավանդական գիտելիքներ, հմտություններ և փորձառություն», «Գյումրվա կլկլան (մուշուրբա)», «Ստվերների տիկնիկային թատրոն», «Պարկապզուկ (տիկ)», «Կոխ ըմբշամարտ»): Դրանք համալրվել են ևս 8 արժեքներով՝ «Գինու կարասի կիրառման ավանդույթ», «Թաղիքագործություն», «Ավանդական ձիախաղեր», «Հայաստանի հույն ազգաբնակչության պոնտիերեն բարբառ», «Շուլալ կարպետ», «Ուդ», «Քամանի և քեմանո» և «Հազարա­շեն»:

 

Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկում ներառվում են հայ ժողովրդի մշակութային ինքնատիպությունն ու ազգային ինքնությունը առանձնահատուկ արտահայտող ավանդական մշակույթի տարրերը: Այդ արժեքների պահպանությունը, հանրահռչակումը մեծապես նպաստում են ազգային մշակութային ժառանգությունը սերունդներին փոխանցելու և միջազգային ասպարեզում Հայաստանի ճանաչելիության բարձրացման գործընթացին:

 

Տեղեկանք: ՀՀ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկերը թարմացվում են պարբերաբար: Դրանք կազմվում են ՀՀ տարբեր համայնքներում պարբերաբար իրականացվող դիտանցումների, մոնիթորինգների, գիտական մեթոդաբանությամբ իրականացվող դաշտային հետազոտական աշխատանքների, ինչպես նաև ՀՀ քաղաքացիների, պետական, հասարակական, կրթական և մշակութային կազմակերպությունների, համայնքների, խմբերի, մշակույթի կրողների և կիրառողների առաջարկների հիման վրա: Առաջարկները քննարկվում են ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարին կից ոչ նյութական մշակութային ժառանգության հարցերի մասնագիտական խորհրդի նիստերի ընթացքում, այնուհետև ներկայացվում են ՀՀ կառավարության հաստատմանը:

Բարեկենդանը Երասխում

Բարեկենդանը Երասխում

Բարեկենդանը Երասխում

Բարեկենդանյան եղն ու բրինձը հասան Արարատի մարզի Երասխ գյուղ․ փետրվարի 19-ին սուտլիկ հարսին ու փեսային պսակեցի՜ն, ուտելիքը կերա՜ն, նվագեցի՜ն, տոնեցի՜ն, երգեցի՜ն ու պարեցի՜ն։
Միջոցառման ողջ ընթացքում գլխավոր դերերում էին «Մշակութամետ» նախաձեռնության սաները և «Վարը վարենկ» նախաձեռնության վարվորները։

Բարեկենդանն ու Թումանյանի ծննդյան օրը` Թումո Երևանում

Բարեկենդանն ու Թումանյանի ծննդյան օրը` Թումո Երևանում

Բարեկենդանն ու Թումանյանի ծննդյան օրը` Թումո Երևանում

Բարեկենդանը տոնախմբության, խրախճանքի և ազատության օր է: Այս տարի տոնը կրկնակի էր, քանի որ այն համընկել էր Հովհաննես Թումանյանի ծննդյան հետ, ինչը չէր վրիպել Թումոյի աչքից: Փետրվարի 19-ին Երևանի Թումո կենտրոնում և Թումանյանի այգում նշվեց Բարեկենդանն ու ամենայն հայոց բանաստեղծի 154-ամյակը:
Անցկացվեցին ծիսական տիկնիկների և դիմակների պատրաստման աշխատարաններ «Տոնացույց» և «Մուղդուսյան» կենտրոնների հետ, ելույթ ունեցավ «Հայաստանի վերջին լարախաղացը» ֆիլմի հերոս Հովսեփ Բեգլարյանը։ Տեղի ունեցավ ավանդական պարերի ուսուցում։

Լուսը լուսացա՜վ, բարին շատացա՜վ․ բարեգործական համերգ ՄԱՍՈՒՆՔԻ հետ

Լուսը լուսացա՜վ, բարին շատացա՜վ․ բարեգործական համերգ ՄԱՍՈՒՆՔԻ հետ

Լուսը լուսացա՜վ, բարին շատացա՜վ․ բարեգործական համերգ ՄԱՍՈՒՆՔԻ հետ

Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանում Ռուդիկ Հարոյանի անվան «Մասունք» ավանդական երգի–պարի համույթը փետրվարի 18-ին հանդես եկավ փոքրիկ համերգային ծրագրով` «Լուսը լուսացավ, բարին շատացավ» խորագրով։
Համերգի ընթացքում ներկայացվեցին ազգային մշակութային գանձարանից հին ու նոր երգեր, պարեր, պարերգեր, ծիսական պատառիկներ։
Համերգից ստացված ողջ հասույթը փոխանցվելու է խմբի վաղեմի անդամ Ծաղիկ Խուդաթյանի բուժմանը։

«Հայկական գորգանախշ և գորգատիպ ասեղնագործություն»

«Հայկական գորգանախշ և գորգատիպ ասեղնագործություն»

«Հայկական գորգանախշ և գորգատիպ ասեղնագործություն»

Հայկական ասեղնագործական արվեստի ուշագրավ մասն են կազմում գորգանախշ ու գորգատիպ բանվածքները, որոնց ամենավաղ օրինակները վերաբերում են 17-18-րդ դարերին: Ավելի ուշ՝ 19-րդ դարի կեսերից մինչև 20-րդ դարի կեսերը, հայոց մեջ լայն տարածում ստացան խաչկարով ասեղնագործված գորգերը, բարձերի երեսները և այլ իրեր, որոնք կրկնում էին հայկական գորգերի ու կարպետների զարդահորինվածքները։
Փետրվարի 17-ին Հայաստանի պատմության թանգարանում տեղի ունեցավ «Հայկական գորգանախշ և գորգատիպ ասեղնագործություն» խորագրով բանախոսություն՝ նվիրված գեղարվեստական գործվածքի առանձնահատկություններին և ազգային մշակույթում դրա ունեցած դերին:
Բանախոսությունը վարեց պ․գ․թ․, դոցենտ Կարինե Բազեյանը։

Բարեկենդանի երգեր Կէան կրթամշակութային կենտրոնի հետ

Բարեկենդանի երգեր Կէան կրթամշակութային կենտրոնի հետ

Բարեկենդանի երգեր Կէան կրթամշակութային կենտրոնի հետ

Ձեզ բարիկենդան,
Մեզ բարի զատի՜կ․․․

Բարեկենդանի տոնը (բառացի՝ բարի կենդանություն, ուրախություն) գյուղերում երկու շաբաթ էր սովորաբար տևում։ Այդ տոնը մշտապես ուղեկցվել է առատ հյուրասիրությամբ, երգերով ու պարերով, գունեղ ու հետաքրքիր ծեսերով։
Այս ամենի մասին զրուցեցին ՄԵՐ ԵՐԳԵՐԸ ԵՎ ՄԵՆՔ նախաձեռնության հերթական հանդիպմանը Ժողովրդական արվեստների թանգարանում, միասին երգեցին Բարեկենդանի պայծառ երգեր։ Հյուրն էր Կէան կրթամշակութային կենտրոնը։

Համահայկական-աշակերտական-աշխատաժողով՝-նվիրված-«Սասնա-ծռեր»-էպոսին

Համահայկական աշակերտական աշխատաժողով՝ նվիրված «Սասնա ծռեր» էպոսին

Համահայկական-աշակերտական-աշխատաժողով՝-նվիրված-«Սասնա-ծռեր»-էպոսին

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը «Կրթության զարգացման և նորարարությունների ազգային կենտրոն» (ԿԶՆԱԿ) հիմնադրամի հետ կազմակերպում է համահայկական աշակերտական աշխատաժողով՝ նվիրված «Սասնա ծռեր» ազգային էպոսին:

Աշխատաժողովի նպատակն է վերահաստատել «Սասնա ծռեր» էպոսի կարևորությունը և նպաստել աշակերտների պատկերային ու իմացական դաշտի ընդլայնմանը, վերլուծական կարողությունների զարգացմանը:

Աշխատաժողովին կարող են մասնակցել սփյուռքի բոլոր տեսակի կրթօջախների 13-18 տարեկան սաները:

«Սասնա ծռեր» էպոսը՝ որպես ազգային բնավորության, հոգեբանության, պատմության, արժեհամակարգի կարևորագույն գրական աղբյուր, անսահման հնարավորություն է տալիս այն անընդհատ նորովի բացահայտելու, ներկայացնելու, ազգային արժեքները գնահատելու, պահպանելու, անցյալի դասերը վերլուծելու, արժևորելու, գաղտնագրերը վերծանելու, ուղերձները ընկալելու համար:

Աշխատաժողովի մասնակիցներից ակնկալվում է մանրամասն ուսումնասիրել էպոսը, նախ սեփական բացահայտումներ անել, մեկնաբանել կերպարները, այնուհետև գրավոր ներկայացնել տպավորությունները, բացահայտումները, իմաստավորումներն ինչպես էպոսի վերաբերյալ ամբողջությամբ, այնպես էլ առանձին կերպարների և բովանդակային բաղադրիչների:

Մասնավորապես՝ կարելի է անդրադառնալ.

էպոսի անվանմանը, ստեղծմանը, պատմությանը, նշանակությանը,
կերպարներին,
կանանց կերպարներին,
Սասունցի Դավթին՝ որպես հայ ժողովրդի հավաքական կերպարի,
էպոսի կերպարներին և դասերին մեր օրերում,
էպոսում արտացոլված տոներին, ավանդույթներին և այլ ազգագրական նյութերին, նշել, թե որոնք են պահպանվել մինչև այսօր,
պատմականին և միֆին էպոսում,
էպոսում արտահայտված աշխարհայացքային և մասնավորապես՝ սոցիալական արժեքներին,
այլ:
Ինչպե՞ս դիմել

Աշխատաժողովին կարելի է մասնակցել անհատապես կամ 5 հոգանոց խմբերով, որոնք պետք է ունենան ղեկավարներ:
Աշխատաժողովին մասնակցել ցանկացողները պետք է մինչև 2023 թ. մարտի 10-ը գրանցվեն հետևյալ հղմամբ՝ https://bit.ly/4113iXn:

Աշխատանքները մինչև 2023 թ. մայիսի 31-ը պետք է ուղեկցող նամակով ուղարկել ԿԶՆԱԿ հիմնադրամի [email protected] էլեկտրոնային հասցեին՝ («Թեմա» բաժնում անպայման նշել «Սասնա ծռեր» վերնագիրը) նշելով երկիրը, քաղաքը, կրթօջախի անվանումը, մասնակիցների անունները, ղեկավարի անունը և էլեկտրոնային փոստի հասցեն:

Մասնակիցների գնահատման հիմքերը

ԿԶՆԱԿ-ի ձևավորած գնահատման հանձնաժողովը կառանձնացնի և կգնահատի միայն ինքնուրույն, հիմնավորված, հետաքրքիր բացահայտումներով աշխատանքները: Աշխատանքների ծավալը՝ մինչև 5 տպագիր էջ, տառատեսակը՝ «GHEA Grapalat», տողամիջյան տարածքը՝ 1,5։
Կարելի է աշխատանքը ներկայացնել սահիկաշարով: «GHEA Grapalat» ֆոնտը կարելի է ներբեռնել fonter.am կայքից:

Մեթոդական աջակցություն մանկավարժին

2023 թ. մարտ-ապրիլ ամիսներին գրանցված մասնակիցների համար կկազմակերպվի «Սասնա ծռեր» էպոսն ուսումնասիրած տարբեր ոլորտների մասնագետների հետ առցանց 6 հանդիպում՝ մանկավարժներին մեթոդական աջակցություն ցուցաբերելու նպատակով:


Ամփոփում

Մասնագիտական հանձնաժողովի աշխատանքը կամփոփվի և կհրապարակվի մինչև 2023 թ. սեպտեմբերի 30-ը: Արդյունքների մասին մասնակիցները կտեղեկանան անհատական նամակներից, ինչպես նաև ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության www.escs.am պաշտոնական կայքից:

Հարսը փեսին հալալ էղնի․ բարեկենդանյան խաղեր ՄԱՍՈՒՆՔԻ հետ

Հարսը փեսին հալալ էղնի․ բարեկենդանյան խաղեր ՄԱՍՈՒՆՔԻ հետ

wine-areni-paraton

Փորեկենդաաաաաաա՜ն
Գլորեցա, թնդիր ընկա,
Օխտը պուտուկ տոլմա կերա,
Էլի ոնց որ չկշտացա

Հավատարիմ մնալով նախնյաց ավանդական ծես ու խաղին՝ Ռուդիկ Հարոյանի անվան «Մասունք» ավանդական երգի–պարի համույթը հրավիրել էր բոլորին Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարան՝ մասնակցելու բարեգործական մասնակցային միջոցառմանը։
Մասնակիցները վերհիշեցին և սովորեցին ժողովրդական խաղեր, դարձան բարեկենդանյան ներկայացումների հերոսներ, դերակատարներ և վայելեցին փոքրիկ հյուրասիրություն` պճպճան յուղով պատրաստված գաթա ու փոխինձ։
Նախաձեռնությունից ստացված ողջ հասույթը փոխանցվելու է խմբի վաղեմի անդամ Ծաղիկ Խուդաթյանի բուժմանը։