Մայիսի 14-ին Խաչքարերի պուրակում (Կառավարության տան հարևանությամբ) տեղի ունեցավ ցուցահանդես-վաճառք, որտեղ ներկայացված էին վարպետների պատրաստած նոր և յուրահատուկ ձեռագործ աշխատանքները։
Կազմակերպիչներ՝ Roots & Next հիմնադրամ և Սիրիահայերի միության տիկնանց հանձնախումբ:
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 2003 թ. «Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի շրջանակում գործող «Եվրոպայի համակարգողների ցանց» նախաձեռնության 2023 թ. ապրիլի թողարկումն անդրադարձել է «Արար. ազգային մշակույթի պահպանումը, տարածումը, զարգացումն ու հանրահռչակումը Հայաստանի Հանրապետության մարզերում» ծրագրին՝ որպես ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանության լավ փորձ:
Ծրագիրն իրականացվում է 2017 թվականից ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության, «Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարան» ՊՈԱԿ-ի և «Արար հայ արվեստի կենտրոն» հասարակական կազմակերպության համագործակցությամբ:
Ծրագրի նպատակն է ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանման ու փոխանցման միջոցով նպաստել Հայաստանի համայնքների մշակութային և տնտեսական կայունացմանը, բնակիչների հոգևոր և սոցիալ-տնտեսական իրավիճակի բարելավմանը։
Տարիների ընթացքում ծրագիրն աստիճանաբար ընդլայնել է իր աշխարհագրությունը. ներկայում Հայաստանի 8 մարզի 40 համայնքում գործում է 24 կենտրոն: Դրանցում դասավանդում են 18 տեղաբնակ մասնագետներ, շուրջ 900 տարբեր տարիքի երեխաներ ու պատանիներ սովորում են գորգագործություն, կարպետագործություն, ասեղնագործություն, խեցեգործություն, փայտի փորագրություն, խաչքարագործություն, նկարչություն, մանրանկարչություն, ավանդական երգ ու պար: Երեխաները մասնակցում են բազմաբնույթ ցուցահանդեսների, փառատոների, տեղական և միջազգային մրցույթների:
«Արար» ծրագիրն առանձնանում է ներառականությամբ. դրան մասնակցում են տարբեր տարիքի անձինք՝ հիմնականում երեխաներ և պատանիներ։ Այսպես՝ ՀՀ Արմավիրի մարզի Բաղրամյան համայնքում գործող ասեղնագործության դասերին հաճախում են նաև երիտասարդ կանայք, որոնց համար առանձնահատուկ գրավչություն ունի հայկական զարդանախշերի և գուներանգների միջոցով ստեղծվող ասեղնագործ աշխատանքների հմտություններին տիրապետելը։
Ծրագիրը ոչ միայն նպաստում է համայնքում կանանց ազատ ժամանցի արդյունավետ օգտագործմանը, այլև մշակութային ժառանգության այս յուրօրինակ դրսևորման միջոցով ֆինանսական եկամուտներ է ապահովում՝ նպաստելով անհատի և ընտանիքի տնտեսական կայունությանը։ Ասեղնագործությանը հմտանալովէ աղջիկներն ու կանայք մասնակցում են Հայաստանում կազմակերպվող ցուցահանդես-վաճառքներին և փառատոներին։ Արդյունքում՝ դասընթացները նպաստում են ոչ միայն ժառանգության պահպանությանը, այլև համայնքի բարեկեցությանն ու կայունությանը։
Ծրագրի մյուս կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ դասավանդողները տեղաբնակ վարպետներն են, որոնք հիմնավոր տիրապետում են տվյալ համայնքին բնորոշ ոչ նյութական մշակութային ժառանգությանը և փոխանցում իրենց գիտելիքն ու հմտությունը մասնակիցներին։
Ծրագրի արդյունավետությունը փաստող կարևոր հանգամանք է նաև դրա շարունակականությունը, երբ ոչ ֆորմալ կրթական համակարգը նպաստում է ֆորմալ համակարգում երիտասարդների ընդգրկմանը։ Ծրագրի շատ մասնակիցներ իրենց մասնագիտական կրթությունը շարունակում են միջին մասնագիտական կրթական հաստատություններում՝ փայտագործության, մետաղամշակության, խաչքարագործության, զարդարվեստի, քանդակագործության և այլ ոլորտներում։
Ծրագրի արդյունքում համայնքներում պահպանվում է ժառանգությունը, մեծանում է իրազեկվածությունը, հարգանքն ու արժևորումը սեփական մշակույթի նկատմամբ: Մշակութային ժառանգության ուսուցման միջոցով խթանվում է համայնքի զարգացումը, ընդհանուր բարեկեցությունը և համայնքների համաչափ զարգացում։
Մայիսի 12-ին Հայաստանի պատմության թանգարանում տեղի ունեցավ «Պազիրիկ գորգի ծագումնաբանությունը» խորագրով բանախոսություն, որը վարեց գորգագետ, պ․գ․թ․ դոցենտ Աշխունջ Պողոսյանը։
Գորգագործական մշակույթի վաղ շրջանի ուսումնասիրման, դրա ծագման տարածաշրջանների բացահայտման տեսակետից բացառիկ նշանակություն ունի «Պազիրիկ» գորգը, որը հայտնաբերվել է 1949 թ. Լեռնային Ալթայի «Պազիրիկ» դամբարանադաշտից։
Բանախոսության ընթացքում խոսվեց գորգի ծագման մասին, ներկայացվեցին տեխնիկա-տեխնոլոգիական բարձր հատկանիշները, գեղազարդման համակարգը, գունային բազմազանությունը և այլ հետաքրքիր մանրամասներ։
Բարբառները հայոց լեզվի բառագանձն են։ Հայոց լեզուն ունի 50-ից ավելի ուսումնասիրված և չուսումնասիրված բարբառներ։ Կան բարբառներ, որ մոռացության են տրված և կան, որ մոռացության եզրին են հայտնվել։
Յուրաքանչյուր հայ մարդու պարտքն է պահպանել գոնե իր մայրենի բարբառն ու խոսվածքը։
Մայիսի 7-ին Ծաղկաձոր համայնքի Մեղրաձոր գյուղի Սամվել Մուրադյանի անվ. Մարզամշակութային կենտրոնում տեղի ունեցավ «Ասեղով ու խոսքով հյուսված հիշողություն» միջոցառումը։
Միջոցառման օրակարգ.
13։00_ հարգանքի տուրք ցեղասպանության զոհերի հիշատակին՝ Մեղրաձորի հանրային զբոսայգու խաչքարի մոտ։
13։30_Ցուցահանդեսի և միջոցառման բացում։
Ցուցահանդեսում ներկայացված էին սիրիահայ տիկնանց ձեռքի աշխատանքները և իրենց տատիկներից ժառանգած աշխատանքներ, որոնք անցել են ամբողջ եղեռնի ճանապարհը, հանգրվանել Սիրիայում և իրենց վերջնական տեղն են գտել մայր հայրենիքում։
Ցուցադրվեցին մեղրաձորցի տատիկների ձեռքի աշխատանքներ։
ՋՈՋ ՏՈՒՆ ՀԿ-ի ԱՎԵՏԻՍ ստվերախաղի թատերախումբը ներկայացրեց «Հած ես, հածի հըրիշտագ ես» ներկայացումը՝ Բայազետի բարբառի Արծափի խոսվածքով։
Տարբեր բարբառների կրողներ, իրենց բարբառով ներկայացրին տարբեր պատմություններ, ապա յուրաքանչյուրը մեկական ծառ տնկեց իր բարբառի անունը կրող։ Տարիներ հետո մենք կունենանք եզակի մի պուրակ՝ Բարբառների պուրակ։
Մայիսի 5-ին կայացավ «Քարահունջ հայագիտական կենտրոն»-ի հերթական հանդիպումը, որը անց է կացվում Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի հետ համատեղ:
Բանախոս՝ կոմպոզիտոր, կոմիտասագետ Արթուր Շահնազարյան:
Թեման՝ ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹՅՈՒՆ։
Հային երգն ուղեկցել է ծնունդից մինչև մահ: Կյանքի բոլոր փուլերին համապատասխան երգերը ընդգրկում են բոլոր ժանրերն ու տեսակները, արտահայտում են ազգային կյանքի բոլոր դրսևորումները. աշխատանքային՝ երկրագործի երգեր (հացի արարման փուլերը՝ գութաներգ, կալի երգ, սայլերգ, քաղհանի երգ, ցորեն աղալու երգ և այլն), տնային աշխատանքի երգեր՝ սանդի, այծ կթելու, օրորոցի, երեխա խաղացնելու-թռցնելու երգեր, պատմական երգեր, էպիկական երգեր, վիպաքնարական երգեր, տոնական և ծիսական երգեր (հարսանեկան, Բարեկենդանի ու Զատկի, Համբարձման, Վարդավառի և այլն), պանդխտության երգեր, ողբերգեր, բնության երգեր, մանկական երգեր, երգիծական երգեր, կատակերգեր, սիրո երգեր, բազմաթիվ պարերգեր, ռազմական և քրմական պարեր ու պարեղանակներ:
Դասախոսությունն ուղեկցվեց երգերի կատարումներով:
Վայրը՝ Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի դահլիճ:
Մայիսի 5-ին Հայաստանի պատմության թանգարանում տեղի ունեցավ «Հայ ազգագրության երախտավորները․ Ռուբեն Պարսումյան» խորագրով բանախոսություն, որը վարեց գեղանկարիչ, բնանկարիչ Հրազդան Թոքմաջյանը։
Բանախոսը ներկայացրեց Սիրիայի Հալեպ քաղաքում ապրած, ձուլագործների ընտանիքից սերած և ձուլագործական արհեստում լայն ճանաչում ունեցած Ռուբեն Պարսամյանի հայկական արհեստագործական նյութերի հսկայական հավաքածուն, արխիվային նյութերը, որի հիմնական մասը վերաբերում է Ցեղասպանությունից հետո Սիրիայում հաստատված հայությանը։
Բանախոսության ընթացքում ցուցադրվեց փաստագրական տեսաֆիլմ, որում ներկայացվեցին Պարսումյանի հավաքածուից որոշ նմուշներ՝ իր մեկնաբանմամբ։
Նորքի Չինարի Ծառ հրապարակում ու հարակից տարածքում հունիսի 11-ին տեղի կունենա Նորքի Բարձունքում փառատոնը։
Կրկին կյանքի կկոչվեն քաղաքային մշակույթի և արվեստի մի շարք ուղղություններ, որոնցից շատերը բնորոշ են եղել պատմական Նորքին մինչ 21 դարը․
տիկնիկային ներկայացումներ
տիկնիկագործություն
բակային խաղեր
երաժշտություն
խեցեգործություն
կաշեգործություն
գինեգործություն
․․․ և այլն։
Սարդարապատի հուշահամալիր, Հայոց ազգագրության թանգարանում գործում է «Թոնրի լավաշ» կրթական ծրագիրը:
Մանրամասների և գրանցման համար անհրաժեշտ է զանգահարել՝
077-05-19-18
060-68-78-18:
Քրիստոս հարյավ ի մեռելոց, օրհնյալ է հարությունը Քրիստոսի, Ձեզ և մեզ մեծ ավետիս…
Երգ ու պարով, զատկական ուրախ խաղերով, հայկական գինով ու տոնական ուտեստներով «Վան» ազգագրական երգի-պարի համույթի մասնակցությամբ Ժողովրդական արվեստների թանգարանում նշեցին Սուրբ Զատիկը։
ԳՈՅ Մարդասիրական հիմնադրամի կողմից հիմնված ԿերամաԶարդ արվեստանոց-ուսումնարանում ս.թ. ապրիլից-հուլիս ամիսներին կազմակերպվելու է խեցեգործության և մանրանկարչության հմտությունների եռամսյա դասընթաց: Ծրագրի նպատակն է պատրաստել մանրանկարված ձեռագործ կերամիկական դեկորատիվ առարկաներ: Ծրագրի միջոցով կշեշտադրվեն Կիլիկյան և Արցախ-Ուտիք մանրանկարչական դպրոցները:
Ծրագրի շրջանակում կուսուցանվեն խեցեգործության և մանրանկարչության հմտություններ:
Ծրագիրն իրագործվում է ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության «Ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանության ծրագրեր» դրամաշնորհային ծրագրի շրջանակում: