Արհեստների միջազգային 5-րդ փառատոնը Մեղրիում

Արհեստների միջազգային 5-րդ փառատոնը Մեղրիում

Արհեստների միջազգային 5-րդ փառատոնը Մեղրիում

Մայիսի 16-17-ին ԱՊՀ 2026 թվականի մշակութային մայրաքաղաք Մեղրիում հաջողությամբ կայացավ Արհեստների միջազգային 5-րդ փառատոնը, որն այս տարի կրում էր «Ստեղծարար համայնք, կայուն ապագա» խորագիրը։

Երկօրյա տոնական մթնոլորտը համախմբել էր արհեստագործ վարպետների աշխարհի 11 երկրներից (Հայաստան, Վրաստան, Իրան, Ռուսաստան, Ղազախստան, Ղրղզստան, Ուզբեկստան, Թուրքմենստան, Բելառուս, Տաջիկստան)։ Փառատոնի այցելուները հնարավորություն ունեցան ոչ միայն հիանալու ավանդական արհեստների բազմազանությամբ, այլև անձամբ մասնակցելու խեցեգործության, թաղիքագործության, կարպետագործության և այլ մասնագիտացված վարպետաց դասերի։

Միջոցառման մշակութային բաղադրիչը հարստացրին լարախաղաց Մամիկոնի ավանդական ելույթը, «ԼՈՖԹ-ՄԵՂՐԻ» կենտրոնի «Փնտրելով արևին» ինտերակտիվ քվեստը, «Պահպանի՛ր ակնթարթը» ֆոտոգոտին և «Կաթիլ» բենդի, «Մանել» երգչախմբի ու «Վարը Վարենկ» նախաձեռնության համերգային ծրագրերը։

Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանն իր երախտագիտությունն է հայտնում ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությանը, Մեղրիի համայնքապետարանին, Մշակույթի զարգացման հիմնադրամին, ԱՊՀ անդամ պետությունների հումանիտար համագործակցության միջպետական հիմնադրամին, ինչպես նաև բոլոր գործընկերներին, աջակիցներին և այցելուներին՝ այս կարևոր մշակութային տոնը համատեղ ուժերով իրականություն դարձնելու համար:

Հուշագիր՝ ազգային խոհանոցի և խոհարարական կրթության զարգացման ուղղությամբ

Հուշագիր՝ ազգային խոհանոցի և խոհարարական կրթության զարգացման ուղղությամբ

Հուշագիր՝ ազգային խոհանոցի և խոհարարական կրթության զարգացման ուղղությամբ

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության և Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման և պահպանման ասոցիացիայի միջև այսօր ստորագրվել է փոխըմբռնման հուշագիր՝ խոհարարության ոլորտի, մասնագիտական կրթության և ուսուցման, հմտությունների և կարողությունների զարգացման ուղղությամբ համագործակցության մասին:

Հուշագիրը ստորագրել են ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը և ասոցիացիայի նախագահ Սեդրակ Մամուլյանը։ Ներկա են եղել նաև ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ Արաքսիա Սվաջյանը, ոլորտային այլ ներկայացուցիչներ:

Համագործակցության շրջանակում կողմերի համատեղ ներդրումներ կկատարվեն Երևանի արհեստի պետական քոլեջում՝ խոհարարության ոլորտում կրթության և ուսուցման որակի բարձրացման, անհրաժեշտ ուսումնագործնական միջավայրի ապահովման, մանկավարժական անձնակազմի պատրաստման ու վերապատրաստման, զարգացման այլ ծրագրերի իրականացման նպատակով:

Ողջունելով հյուրերին և կարևորելով ձևավորվող համագործակցությունը՝ Ժաննա Անդրեասյանը նշել է, որ խոհարարության մասնագիտության նկատմամբ ձևավորվել է մեծ պահանջարկ՝ պայմանավորված ինչպես զբոսաշրջային հոսքերի աճով, որոնք նախորդ տարվա համեմատ ավելացել են 35 %-ով, այնպես էլ սպասարկման ոլորտի ակտիվ ընդլայնմամբ։

ԿԳՄՍ նախարարի խոսքով՝ տարբեր ուսումնական հաստատություններում, որոնցում դասավանդվում է խոհարարություն, արձանագրվում է դիմորդների թվի աճ, ուստի շատ կարևոր է կրթական ծրագրերի բովանդակության որակը։

«Խոհարարական կրթական ծրագրերում ավելի մեծ շեշտադրում կատարելով ազգային խոհանոցի վրա՝ կնպաստենք խոհարարություն մասնագիտության և հայկական խոհանոցի զարգացմանը։ Սա կարևոր եմ համարում նաև մեր երկրում մշակույթի հանրահռչակման տեսանկյունից, որովհետև խոհանոցը մեր ազգային մշակույթի կարևոր բաղադրիչն է։ Երիտասարդ սերունդն իր մասնագիտական գործունեությամբ պետք է կարողանա պահպանել և զարգացնել հայկական խոհանոցը, ինչպես նաև այն ներկայացնել թե՛ Հայաստանի քաղաքացիներին, թե՛ երկիր այցելող զբոսաշրջիկներին»,- նշել է Ժաննա Անդրեասյանը։

Ժաննա Անդրեասյանը հույս է հայտնել, որ համագործակցության արդյունքում հնարավոր կլինի պատրաստել ազգային խոհանոցին տիրապետող մասնագետներ, որոնք իրենց աշխատանքով կնպաստեն հայկական խոհանոցի զարգացմանն ու ճանաչելիության բարձրացմանը։ Նրա խոսքով՝ մեկնարկող կրթական ծրագիրը կարող է հիմք դառնալ նաև հետազոտական նոր ծրագրերի և ազգային խոհանոցի շարունակական զարգացման համար։

ԿԳՄՍ նախարարը բարձր է գնահատել Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման և պահպանման ասոցիացիայի ասոցիացիայի ներդրումը հայկական խոհանոցի զարգացման գործում, ինչպես նաև համագործակցությունը ՄԿՈՒ հաստատությունների հետ։

Հայ խոհարարական ավանդույթների զարգացման և պահպանման ասոցիացիայի նախագահ Սեդրակ Մամուլյանը շնորհակալություն է հայտնել նախաձեռնության համար՝ այն գնահատելով որպես հայկական խոհարարական կրթության զարգացմանն ուղղված կարևոր քայլ։ Սեդրակ Մամուլյանի դիտարկմամբ՝ հայկական խոհանոցը կարող է դառնալ այն կարևոր հարթակը, որը կկապի կրթությունը, մշակույթը, գյուղատնտեսությունն ու զբոսաշրջությունը՝ նպաստելով նաև ազգային ինքնության պահպանմանն ու միջազգային ճանաչելիության բարձրացմանը։

ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ Արաքսիա Սվաջյանը հույս է հայտնել՝ Արհեստի քոլեջում ձևավորվող փորձն ու մասնագիտական ներուժը հնարավոր կլինի փոխանցել և կիրառել նաև այլ ուսումնական հաստատություններում:

Անդրադարձ է կատարվել նաև հայկական ազգային խոհանոցը որպես ամբողջական մշակութային երևույթ արժևորման և հանրահռչակման հարցին։ Այս համատեքստում Ժաննա Անդրեասյանը կարևորել է ազգային ուտեստների շտեմարանի ստեղծման և պարբերաբար արդիականացման աշխատանքները, ինչպես նաև հայկական խոհանոցի՝ որպես մշակութային արժեքի ճանաչման հեռանկարները։

Քննարկվել են նաև ազգային խոհանոցի դասավանդման զարգացմանը, ուսումնական հաստատություններում համապատասխան ծրագրերի ընդլայնմանը, վերապատրաստումների և վարպետության դասերի անցկացմանը, միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների միջև փորձի փոխանակմանը վերաբերող հարցեր։

«Թանգարանների գիշերը» Ժողովրդական արվեստների թանգարանում

«Թանգարանների գիշերը» Ժողովրդական արվեստների թանգարանում 

«Թանգարանների գիշերը» Ժողովրդական արվեստների թանգարանում

«Թանգարանների գիշեր» համաեվրոպական միջոցառման շրջանակներում Երևանի Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանում և Դիլիջանի մասնաճյուղում՝ Հայկական գործվածքի թանգարանում, անցկացվեցին մշակութային բազմաբովանդակ միջոցառումներ և կրթական ծրագրեր:

Այցելուների համար կազմակերպված մասնագիտացված վարպետաց դասերը հրաշալի հնարավորություն ընձեռեցին հաղորդակից դառնալու ավանդական արհեստների ու ձեռագործ արվեստի գաղտնիքներին՝ ստեղծելով յուրահատուկ կապ սերունդների և մշակութային ժառանգության միջև:

Կբացվի գորգարվեստի թանգարան. ստորագրվել է հուշագիր

Կբացվի գորգարվեստի թանգարան. ստորագրվել է հուշագիր

Կբացվի գորգարվեստի թանգարան. ստորագրվել է հուշագիր

ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության` ի դեմս Ժաննա Անդրեասյանի և բարերար Լևոն Վարթան Դեր Բեդրոսյանի միջև ստորագրվել է փոխըմբռնման հուշագիր՝ որպես կարևոր և խորհրդանշական քայլ Հայաստանի մշակութային ժառանգության պահպանության և զարգացման ուղղությամբ։

Հուշագրի ստորագրմանը ներկա է եղել նաև ԿԳՄՍ նախարարի տեղակալ Ալֆրեդ Քոչարյանը:

Համաձայն հուշագրի՝ բարերար Լևոն Վարթան Դեր Բեդրոսյանի կողմից նախատեսվում է Հայաստանի Հանրապետությանը նվիրաբերել ՀՀ Կոտայքի մարզի Գառնի համայնքում գտնվող անշարժ գույք, ինչպես նաև բարերարի անձնական հավաքածուն՝ Հայաստանում գորգերի թանգարանի ստեղծման նպատակով։

Նախաձեռնությունը բացառիկ նշանակություն ունի, քանի որ այն հնարավորություն է ստեղծում ձևավորելու հայկական գորգարվեստին և մշակութային արժեք ներկայացնող առարկաներին նվիրված նոր մշակութային կենտրոն: Այն կծառայի ոչ միայն որպես թանգարան, այլև որպես կրթամշակութային կարևոր հարթակ, որտեղ կիրականացվեն թեմատիկ ցուցադրություններ, վարպետաց դասեր, կրթական ծրագրեր և այլ մշակութային միջոցառումներ:

Նախարար Ժաննա Անդրեասյանը շնորհակալություն է հայտնել բարերար Լևոն Վարթան Դեր Բեդրոսյանին՝ ազգային մշակութային ժառանգության պահպանության և զարգացման գործում ունեցած բացառիկ ներդրման համար. «Անգնահատելի է Ձեր հայրենանվեր այս նախաձեռնությունը: Այն կարևոր քայլ է հայկական գորգարվեստի պահպանության, հանրահռչակման և ապագա սերունդներին փոխանցելու, ինչպես նաև ստեղծագործական նոր միջավայր ձևավորելու տեսանկյունից: Նախաձեռնությունը կարող է դառնալ մշակութային նոր կարևոր կենտրոնի ձևավորման հիմք՝ խթանելով նաև զբոսաշրջային և կրթական հետաքրքրությունը Հայաստանի նկատմամբ»։ Նախարարն ընդգծել է, որ գորգի թանգարանի ստեղծումը ամրագրված է նաև ՀՀ մշակույթի պահպանման և զարգացման ռազմավարությամբ:

Բարերար Լևոն Վարթան Դեր Բեդրոսյանը շնորհակալություն է հայտնել համագործակցության համար՝ ընդգծելով. «Ես շատ խանդավառ եմ այս համագործակցությամբ, որի մասին միշտ մտածել եմ: Վստահ եմ՝ միասնաբար կհաջողենք: Սա նաև կարևոր օրինակ է՝ զարգացնելու Հայաստանի Հանրապետություն-Սփյուռք հարաբերությունները համատեղ այլ նախաձեռնություններով ևս։ Գորգարվեստը հայկական մշակույթի ինքնատիպ և կարևոր բաղադրիչներից է, որն արտացոլում է ժողովրդի պատմությունը, ավանդույթներն ու գեղարվեստական մտածողությունը»:

ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությունը կապահովի թանգարանի մասնագիտական և կազմակերպչական կայացումը՝ ներգրավելով անհրաժեշտ մասնագիտական ներուժ, ապահովելով հավաքածուների պատշաճ պահպանումը և թանգարանի արդյունավետ գործունեությունը։

Նոր թանգարանի ստեղծումը կնպաստի գորգարվետի հարուստ ժառանգության պահպանությանը, ուսումնասիրմանը և հանրահռչակմանը՝ ապահովելով դրա փոխանցումը հաջորդ սերունդներին։

Համբարձման տոնը Հարություն Փանոսյանի հետ

Համբարձման տոնը Հարություն Փանոսյանի հետ 

Համբարձման տոնը Հարություն Փանոսյանի հետ

«Մեր երգերը և մենք» նախաձեռնության՝ ավանդական երգերի հերթական բաց դասը տեղի ունեցավ մայիսի 17-ին։ Այն նվիրված էր Համբարձման տոնին։ Հյուրն էր Հարություն Փանոսյանը, ով երկար տարիներ ղեկավարել է «Ակունք» և «Վան» ավանդական երգի-պարի խմբերը, կատարել բանահավաքչական աշխատանք ողջ Հայաստանում։ Միջոցառումը, ավանդույթ դարձած կերպով, ավարտվեց կոպալի հնչյունների ներքո՝ պարերգերով։

ԱՊՀ մշակութային մայրաքաղաք Մեղրիում անցկացվեց Արհեստների միջազգային փառատոնը

ԱՊՀ մշակութային մայրաքաղաք Մեղրիում անցկացվեց Արհեստների միջազգային փառատոնը

ԱՊՀ մշակութային մայրաքաղաք Մեղրիում անցկացվեց Արհեստների միջազգային փառատոնը

Մեղրիում մայիսի 16-ին մեկնարկեց «Ստեղծարար համայնք, կայուն ապագա» խորագիրը կրող Արհեստների միջազգային 5-րդ փառատոնը, որին մասնակցում էին շուրջ 20 արհեստագործ վարպետ Հայաստանից և 24 վարպետ՝ ԱՊՀ անդամ երկրներից, Վրաստանից ու Իրանից: 2026 թվականի ԱՊՀ մշակութային մայրաքաղաք Մեղրին երկօրյա միջոցառումների ծրագրի ընթացքում դարձավ ավանդական արհեստների, երգ ու պարի, համեղ ուտեստների տոնական վայր:

Փառատոնի բացմանը մասնակցել են ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը և նախարարի տեղակալ Ալֆրեդ Քոչարյանը, Մեղրի համայնքի ղեկավար Խաչատուր Անդրեասյանը, պաշտոնատար այլ անձինք։ Հ․ Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանի տնօրեն Լուսինե Թորոյանի ուղեկցությամբ նրանք շրջել են տաղավարներով, ծանոթացել վարպետների աշխատանքներին, զրուցել մասնակիցների հետ։

Փառատոնի այցելուները ծանոթացել են հայկական խոհանոցի ավանդույթներին, բացահայտել մարզին բնորոշ բացառիկ խոհարարական հմտությունները: Փառատոնի շրջանակում Մեղրիում ներկայացված էին հայ և այլ ժողովուրդների ազգային արհեստները՝ գորգագործություն, ասեղնագործություն, ժանեկագործություն, տիկնիկագործություն, փայտագործություն, խեցեգործություն, դարբնություն, զարդագործություն, ծղոտագործություն և այլն, ազգային երգ ու պար, վարպետաց դասեր, ցուցահանդես-վաճառք: Փառատոնի գլխավոր նպատակն էր ձևավորել ստեղծարար համայնք՝ Մեղրի համայնքի մշակութային ինքնատիպության և ստեղծարար ներուժի աշխուժացմամբ՝ միավորելով Մեղրիի և Հայաստանի տարբեր մարզերից և ԱՊՀ երկրներից հրավիրված մասնակիցներին մեկ մշակութային հարթակում։ Առանձին գոտիներից բաղկացած տաղավարներում կազմակերպվել են նաև կրթական, մշակութային, ժամանցային հետաքրքիր միջոցառումներ՝ ստվերների թատրոն, տիկնիկային ներկայացումներ, հեքիաթների ընթերցումներ՝ լի անակնկալներով և աննկարագրելի վառ զգացողություններով։ Տեղի է ունեցել նաև լարախաղացության ներկայացումը:

Փառատոնային ծրագիրը եզրափակվել է երեկոյան համերգային կատարումներով. ելույթ են ունեցել «Կաթիլ» բենդը, Թանգարանի «Մանել» երգչախումբը և «Վարը վարենկ» կրթամշակութային կազմակերպությունը։

Փառատոնն իրականացվեց ԿԳՄՍ նախարարության նախաձեռնությամբ և ֆինանսական աջակցությամբ՝ Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանի հետ համագործակցությամբ, ինչպես նաև Մեղրիի համայնքապետարանի, Մշակույթի զարգացման հիմնադրամի և ԱՊՀ անդամ պետությունների հումանիտար համագործակցության միջպետական հիմնադրամի աջակցությամբ:

«Ավանդական օրորների արահետով»

«Ավանդական օրորների արահետով» 

«Ավանդական օրորների արահետով»

Մայրական օրորը մոր և մանկան միջև հոգևոր կապն ապահովող առաջին հարթակն է, ինքնության պահպանման նախապայման և բարի, արարող ու խիզախ մարդ դաստիարակելու կարևոր միջոց:

Մայիսի 15-ին Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտում տեղի ունեցավ բանախոսություն՝ «Ավանդական օրորների արահետով» թեմայով․ բանախոսներ՝

երաժշտագետ, ֆոլկլորագետ Մարգարիտ Սարգսյան և երաժշտագետ, ֆոլկլորագետ, արվեստագիտության թեկնածու Անի Հակոբյան։ Տեղի ունեցավ նաև ծրագրում ընդգրկված օրորների ներկայացում՝ նախագծի մասնակիցների կատարմամբ։

Հայերենի բարբառների ուսումնասիրության խնդիրները

Հայերենի բարբառների ուսումնասիրության խնդիրները

Հայերենի բարբառների ուսումնասիրության խնդիրները

Իր զարգացման հինգ-վեց հազարամյակների ընթացքում հայերենը միշտ ունեցել է բարբառային տարբերակվածություն՝ հնդեվրոպական շրջանից, երբ այն նախալեզվի բարբառներից մեկն էր (հատկապես մերձավոր հնդիրանական ու հունական ճյուղերի կողքին), մինչև ինքնուրույն գոյության նախագրային ու գրային փուլեր և վերջապես՝ արդի բարբառներ, որոնց թիվն անցնում է 50-ից, և որոնց մեծ մասն արդեն գոյություն չունի։
Մայիսի 4-ին տեղի ունեցավ առցանց դասախոսություն, որը վարեց լեզվաբան, հայագիտության և համեմատական լեզվաբանության մասնագետ, Լեյդենի համալսարանի դոկտոր Հրաչ Մարտիրոսյանը։

Համբարձման տոնը Ժողովրդական արվեստների թանգարանում

Համբարձման տոնը Ժողովրդական արվեստների թանգարանում

Համբարձման տոնը Ժողովրդական արվեստների թանգարանում

«ՖՈԼԿԱՆԻՎ» կրթական նախագծի շրջանակում Ժողովրդական արվեստների թանգարանը շարունակում է բացահայտել հայկական տոնացույցի գեղեցիկ ծեսերը։ Հաջորդ կանգառը Սուրբ Հարության տոնից ուղիղ 40 օր հետո նշվող Համբարձման տոնն է, որը ժողովրդի մեջ հայտնի է նաև որպես Վիճակի կամ Կաթնապրի տոն։

Համբարձումը բնության ծաղկունքի, սիրո ու բարության տոն է։ Ըստ ավանդույթի՝ չորեքշաբթի լուսաբացին յոթական աղջիկներից կազմված խմբերը դուրս էին գալիս դաշտ՝ յոթ աղբյուրի ջուր, յոթ տեսակ քար ու յոթ տեսակ ծաղիկ հավաքելու։ Այդ ամենը զետեղվում էր վիճակի սափորի մեջ, որը պսակվում էր ամենամեծ փնջով՝ «Ծաղկամայրով»։ Համբարձման գիշերը համարվում էր կախարդական՝ հրաշքների ու բախտագուշակության ժամանակ։

Ծրագրում՝ Համբարձման թաղիքե ծաղկեպսակների և փնջերի պատրաստում, Համբարձման տոնին նվիրված ժողովրդական երգի ուսուցում։